Matematik, İstatistik ve Optimizasyon
Matematik, İstatistik ve Optimizasyon alanındaki 109 terim — her biri Türkçe-İngilizce tanımlı, ilgili kavramlara bağlı.
En Çok Okunanlar
Tüm Terimler (109)
AIC
Model uyumu ile model karmaşıklığı arasında denge kurarak model seçimine yardımcı olan bilgi kriteri.
ANOVA
Birden fazla grubun ortalamaları arasında anlamlı fark olup olmadığını test etmek için kullanılan yöntem.
Adam Optimizasyonu
Uyarlamalı öğrenme oranı ile momentum mantığını birleştiren popüler optimizasyon algoritması.
Adım Arama (Line Search)
Optimizasyonda seçilen yön boyunca ne kadar ilerlenmesi gerektiğini belirleyen adım seçimi yaklaşımı.
Alternatif Hipotez
Sıfır hipotezinin tersine, veride anlamlı bir etki, fark veya ilişki bulunduğunu savunan hipotez.
Anakitle ve Örneklem
Tüm ilgi alanını temsil eden büyük küme ile bu kümeden analiz için seçilen alt küme arasındaki temel istatistiksel ayrım.
BFGS
İkinci türev bilgisini yaklaşık olarak kullanarak verimli yakınsama sağlayan kuazi-Newton optimizasyon yöntemi.
BIC
Model uyumunu değerlendirirken karmaşıklığa daha güçlü ceza uygulayan model seçim kriteri.
Basıklık
Bir dağılımın kuyruk ağırlığını ve uç değerlere ne kadar açık olduğunu özetleyen ölçü.
Bayes Teoremi
Yeni gözlemler geldikçe bir hipotezin olasılığını güncellemeyi sağlayan temel olasılık teoremi.
Baz
Bir vektör uzayındaki tüm elemanları oluşturabilen doğrusal bağımsız vektör kümesi.
Bağımsızlık
Bir olay ya da değişkenin gerçekleşmesinin diğerinin olasılığını etkilemediği durumu ifade eden kavram.
Beklenen Değer
Bir rastgele değişkenin uzun vadede ortalama olarak hangi değere yakınsamasının beklendiğini gösteren ölçü.
Bernoulli Dağılımı
Yalnızca iki olası sonuca sahip tek adımlı rastgele deneyleri modelleyen ayrık dağılım.
Beta Dağılımı
0 ile 1 arasındaki oranları ve olasılıkları modellemek için son derece uygun sürekli dağılım.
Bilgi Kazancı
Bir özelliğin, belirsizliği ne kadar azalttığını ölçen ve özellikle karar ağaçlarında kullanılan bilgi teorisi kavramı.
Bilgi Miktarı
Tek bir olayın gerçekleşmesiyle elde edilen bilginin miktarını ölçen bilgi teorisi kavramı.
Binom Dağılımı
Sabit sayıda bağımsız Bernoulli denemesindeki başarı sayısını modelleyen ayrık dağılım.
Bootstrap
Veriden tekrar örnekleme yaparak belirsizlik, güven aralığı ve performans dağılımı tahmini sağlayan yöntem.
Brier Score
Olasılık tahminlerinin doğruluk ve kalibrasyon kalitesini birlikte değerlendiren skor.
Çapraz Entropi Kaybı
Gerçek dağılım ile modelin tahmin ettiği olasılık dağılımı arasındaki uyumsuzluğu ölçen temel sınıflandırma kaybı.
Çarpıklık
Bir dağılımın simetrik olup olmadığını ve hangi yöne doğru kuyruk yaptığını gösteren ölçü.
Çoklu Karşılaştırma Düzeltmesi
Birden fazla hipotez test edildiğinde yanlış pozitif oranını kontrol etmek için kullanılan düzeltme yaklaşımı.
Earth Mover’s Distance
Bir dağılımı diğerine dönüştürmek için ne kadar kütle taşınması gerektiğini ölçen mesafe kavramı.
Entropi
Bir olasılık dağılımındaki belirsizlik, düzensizlik veya bilgi içeriğini ölçen temel bilgi teorisi kavramı.
Etki Büyüklüğü
Gözlenen farkın ya da ilişkinin yalnızca anlamlı olup olmadığını değil, ne kadar büyük olduğunu gösteren ölçü.
Eyer Noktası
Bazı yönlerde minimuma, bazı yönlerde maksimuma benzeyen ve optimizasyonu zorlaştırabilen nokta türü.
Eğitim / Doğrulama / Test Ayrımı
Modelin öğrenme, ayar ve nihai değerlendirme aşamalarını dürüst biçimde ayırmak için kullanılan temel veri bölme yaklaşımı.
Gamma Dağılımı
Pozitif sürekli büyüklükleri ve birden fazla olayın bekleme süresini modellemede kullanılan esnek dağılım.
Gradyan
Çok değişkenli bir fonksiyonun her değişkene göre türevlerini birlikte taşıyan yön ve büyüklük vektörü.
Gradyan Kırpma
Aşırı büyük gradyanların eğitim sürecini bozmasını engellemek için gradyan büyüklüğünü sınırlayan teknik.
Gradyan İnişi
Kayıp fonksiyonunu minimize etmek için parametreleri gradyan yönünün tersine güncelleyen temel optimizasyon yöntemi.
Hessian Matrisi
Bir fonksiyonun ikinci dereceden türevlerini içeren ve eğriliğini anlamaya yardımcı olan matris.
Hinge Loss
Özellikle destek vektör makinelerinde kullanılan, sınıflar arasında güvenli bir marj oluşturmayı hedefleyen kayıp fonksiyonu.
Huber Kaybı
MSE ile MAE arasında dengeli davranan ve uç değerlere karşı daha sağlam olan hibrit kayıp fonksiyonu.
K-Katlı Çapraz Doğrulama
Veriyi farklı katmanlara bölerek modeli tekrar tekrar değerlendirip daha güvenilir performans tahmini sağlayan yöntem.
KL Divergence
Bir olasılık dağılımının başka bir dağılımdan ne kadar saptığını ölçen yönlü ayrışma metriği.
Kalibrasyon
Bir modelin ürettiği olasılıkların gerçek gerçekleşme oranlarıyla ne kadar uyumlu olduğunu ifade eden özellik.
Kanal Kapasitesi
Bir iletişim kanalının teorik olarak hata yapmadan taşıyabileceği maksimum bilgi miktarı.
Karşılıklı Bilgi
Bir değişkenin bilinmesinin diğer değişken hakkındaki belirsizliği ne kadar azalttığını ölçen kavram.
Kestirici Varyansı
Aynı yöntemin farklı örneklemler üzerinde ne kadar değişken sonuç ürettiğini gösteren ölçü.
Ki-Kare Dağılımı
Karelenmiş standart normal değişkenlerin toplamından türeyen ve istatistiksel testlerde yaygın kullanılan dağılım.
Konveks Optimizasyon
Amaç fonksiyonu ve kısıtların uygun geometrik koşulları sağladığı, daha güvenilir çözümler sunan optimizasyon sınıfı.
Korelasyon
İki değişken arasındaki doğrusal ilişkinin yönünü ve gücünü standartlaştırılmış biçimde ölçen kavram.
Kovaryans
İki değişkenin birlikte nasıl değiştiğini gösteren temel istatistiksel ilişki ölçüsü.
Koşul Sayısı
Bir matrisin sayısal olarak ne kadar hassas veya kararsız olduğunu ölçen önemli lineer cebir göstergesi.
Koşullu Olasılık
Bir olayın, başka bir olayın gerçekleştiği bilgisi altında ne kadar olası olduğunu ifade eden kavram.
Kısmi Türev
Çok değişkenli bir fonksiyonun yalnızca bir değişkene göre değişimini ölçen türev türü.
Kısıtlı Optimizasyon
Çözümün yalnızca amaç fonksiyonunu değil, aynı zamanda belirli kısıtları da sağlamak zorunda olduğu optimizasyon yaklaşımı.
Label Smoothing
Modelin aşırı özgüven geliştirmesini azaltmak için hedef etiketleri yumuşatan kayıp iyileştirme tekniği.
Lagrange Çarpanları
Kısıtlı optimizasyon problemlerinde amaç fonksiyonu ile kısıtlar arasındaki dengeyi kurmak için kullanılan yöntem.
Likelihood
Belirli bir model parametresi altında gözlenen verinin ne kadar olası olduğunu ifade eden istatistiksel kavram.
Log Loss
Sınıflandırma modellerinin olasılık tahmin kalitesini ölçen ve yanlış güveni sert cezalandıran kayıp fonksiyonu.
Log-Normal Dağılım
Logaritması normal dağılan pozitif değişkenleri modellemek için kullanılan sağa çarpık sürekli dağılım.
Maksimum Aposteriori Kestirim (MAP)
Veriyi açıklayan parametreleri seçerken önsel bilgiyi de hesaba katan Bayesçi kestirim yaklaşımı.
Maksimum Olabilirlik Kestirimi (MLE)
Gözlenen veriyi en olası kılan parametreleri seçmeye dayanan temel istatistiksel kestirim yöntemi.
Mann-Whitney U Testi
İki bağımsız grubun dağılımlarını parametrik varsayımlar olmadan karşılaştırmak için kullanılan test.
Markov Özelliği
Bir sistemin geleceğinin, geçmişin tamamından değil yalnızca mevcut durumundan bağımlı olduğunu ifade eden özellik.
Matris
Sayıların satır ve sütunlar halinde düzenlendiği, dönüşüm ve veri temsilinde merkezi rol oynayan yapı.
McNemar Testi
Aynı örnekler üzerinde iki sınıflandırıcının hata davranışlarını karşılaştırmak için kullanılan test.
Mini-Batch Gradyan İnişi
Eğitim verisini küçük partilere bölerek hem verimlilik hem de kararlılık sağlayan yaygın optimizasyon yaklaşımı.
Minimum Description Length (MDL)
İyi modelin, veriyi en kısa ama yeterli biçimde açıklayan model olduğunu savunan bilgi teorisi ilkesi.
Momentum
Gradyan güncellemelerine geçmiş hareket yönünü ekleyerek optimizasyonu hızlandıran yöntem.
Newton Yöntemi
Fonksiyonun hem eğim hem eğrilik bilgisini kullanarak daha hızlı yakınsama hedefleyen ileri optimizasyon yöntemi.
Noktasal Çarpım
İki vektör arasındaki hizalanmayı ve büyüklük etkileşimini ölçen temel lineer cebir işlemi.
Normal Dağılım
Çan eğrisi biçimiyle tanınan ve istatistikte en yaygın kullanılan sürekli dağılımlardan biri.
Olasılık
Bir olayın gerçekleşme ihtimalini nicel olarak ifade eden temel matematiksel kavram.
Ortalama Kare Hata (MSE)
Tahmin ile gerçek değer arasındaki farkın karesini alarak ortalayan yaygın regresyon kayıp fonksiyonu.
Ortalama Mutlak Hata (MAE)
Tahmin ile gerçek değer arasındaki mutlak farkların ortalamasını alan, daha dayanıklı regresyon kayıp fonksiyonu.
Ortalama, Medyan ve Mod
Bir veri kümesinin merkezi eğilimini farklı bakış açılarıyla özetleyen temel istatistiksel ölçüler.
Ortogonallik
İki vektörün birbirine dik olması ve doğrusal etkileşim taşımaması durumunu ifade eden kavram.
Ortonormal Baz
Hem birbirine dik hem de birim uzunlukta vektörlerden oluşan, hesaplamayı ve yorumu kolaylaştıran baz yapısı.
Permütasyon Testi
Dağılım varsayımlarına daha az bağımlı biçimde farkın tesadüfi olup olmadığını değerlendiren yeniden örnekleme tabanlı test.
Perplexity
Bir olasılık modelinin veriyi ne kadar şaşkınlıkla karşıladığını özetleyen özellikle dil modellerinde yaygın ölçü.
Poisson Dağılımı
Belirli bir zaman veya alan aralığında meydana gelen olay sayısını modellemek için kullanılan ayrık dağılım.
Posterior Olasılık
Yeni veri gözlemlendikten sonra güncellenmiş inancı temsil eden Bayesçi olasılık kavramı.
Precision-Recall AUC
Özellikle dengesiz sınıflarda modelin yararlı pozitifleri bulma başarısını özetleyen değerlendirme metriği.
Proximal Gradient
Düzgün ve düzgün olmayan bileşenleri birlikte içeren optimizasyon problemleri için kullanılan yöntem.
p-Değeri
Sıfır hipotezi doğru kabul edildiğinde, gözlenen sonuç kadar uç veya daha uç bir sonucun görülme olasılığı.
ROC-AUC
Sınıflandırma modelinin farklı eşiklerde pozitif-negatif ayrımı yapma gücünü özetleyen yaygın karşılaştırma metriği.
Rank
Bir matrisin doğrusal olarak bağımsız satır veya sütun sayısını ifade eden temel yapısal ölçü.
Rastgele Değişken
Rastlantısal bir deneyin olası sonuçlarını sayısal değerlerle eşleyen matematiksel değişken.
Tekil Değer Ayrışımı (SVD)
Bir matrisi daha temel bileşenlere ayırarak yapı, sıkıştırma ve boyut indirgeme analizi sağlayan güçlü ayrışım yöntemi.
Tensor
Skaler, vektör ve matrisin daha genel bir uzantısı olan çok boyutlu sayısal veri yapısı.
Ters Matris
Bir lineer dönüşümü geri almayı sağlayan ve yalnızca tam rank matrisler için tanımlı olan matris yapısı.
Test İstatistiği
Verinin hipotez testi bağlamında ne kadar sıra dışı olduğunu özetleyen hesaplanmış ölçü.
Tip I ve Tip II Hata
Hipotez testlerinde yanlış alarm verme ile gerçek etkiyi kaçırma arasında oluşan iki temel hata türü.
Toplam Olasılık Yasası
Bir olayın toplam olasılığını, onu oluşturan ayrık durumların katkılarını birleştirerek hesaplayan temel kural.
Triplet Loss
Benzer örnekleri birbirine yaklaştırıp farklı örnekleri uzaklaştırmayı hedefleyen temsil öğrenmesi kaybı.
Tutarlılık
Örneklem büyüdükçe bir kestiricinin gerçek değere yakınsama özelliği.
Türev
Bir fonksiyonun belirli bir noktadaki değişim hızını ve eğimini ölçen temel matematiksel kavram.
t-Dağılımı
Özellikle küçük örneklemlerde ortalama etrafındaki belirsizliği modellemek için kullanılan sürekli dağılım.
Yanlılık (Bias)
Bir kestiricinin gerçek değerden sistematik olarak sapma eğilimini ifade eden istatistiksel kavram.
Yeterlilik
Bir istatistiğin, parametre hakkında verideki tüm ilgili bilgiyi taşıması özelliği.
Yönlü Türev
Bir fonksiyonun belirli bir yönde ne kadar hızlı değiştiğini ölçen türev kavramı.