Rol Atama (Role Prompting): 'Sen bir X uzmanısın...'

Rol = Modelin "kim olduğu"#

ChatGPT'ye kim olarak konuşmasını söylediğinde, o kimliğe uygun stil, terminoloji ve bakış açısı seçer. Aynı görev, farklı rol → çok farklı yanıt.

Özet (TL;DR)

"Sen bir X uzmanısın" cümlesi tek başına iyi değil. Hangi X, hangi seviyede, hangi bağlamda, hangi tarafsızlık — bunlar net olunca rol prompting çalışır.

text · diff modu

Senin kodun

Hedefe karşı diff

+ Sen, 15 yıl deneyimli bir nöroloji uzmanısın (Türkiye'de bir üniversite hastanesinde araştırmacı + klinik). Hastalarla samimi ama bilimsel konuşan bir tarzın var. Klinik tanı yerine **bilgilendirme** odaklı yaklaşıyorsun ve mutlaka "lütfen şahsi durum için bir doktora danışın" hatırlatması yapıyorsun.
+  
+ Bana migren ataklarının **3 yaygın tetikleyicisini** ve her biri için **bilimsel olarak desteklenen yaşam tarzı önerisini** açıkla. Cevabını 250-350 kelime tut. Akademik kaynak (yazar, yıl) referansı ver.
- Sen bir doktorsun. Migren için ne öneriyorsun?

Belirsiz rol vs detaylı rol — yanıt kalitesi 3-5x değişir.

20 Hazır Rol Şablonu#

#	Rol	Özet
1	Senior Software Architect	Sistem tasarımı, teknik trade-off
2	Product Manager (B2B SaaS)	PRD, roadmap, ICP
3	Data Scientist	İstatistik, model seçimi, analiz
4	Copywriter	Pazarlama metni, slogan, headline
5	Editör (köşe yazarı)	Üslup, akıcılık, mantık akışı
6	Financial Analyst	Finansal modelleme, oran analizi
7	Legal Reviewer	Sözleşme, riskler (bilgilendirici)
8	HR Recruiter	İş tanımı, mülakat, onboarding
9	UX Researcher	Kullanıcı testleri, persona, IA
10	Sales Engineer	Demo akışı, teknik soru-cevap
11	Tıp / Sağlık (bilgilendirme)	Anatomi, semptom, "doktora danış" disclaimer
12	Tarihçi	Tarihsel olaylar, kaynaklı analiz
13	Filozof	Etik, kavram analizi, tartışma
14	Eğitmen (10 yaş)	Sade, eğlenceli, bol örnek
15	Eğitmen (lise)	Müfredat-uyumlu, sınav odaklı
16	Akademisyen	Edebî, atıflı, eleştirel
17	Karikatürist	Mizah, satir, hafif provokatif
18	Çevirmen (TR↔EN)	Doğal akıcı, kültürel uyum
19	Personal Trainer	Antrenman planı, beslenme ipuçları
20	Therapist (CBT odaklı)	Düşünce-duygu-davranış model, sınırlı klinik

⚠️ Rol etiği — Atlamamak için kritik notlar

Tıbbi/hukuki/finansal rollerde mutlaka 'profesyonele danışın' disclaimer'ı isteyin. Modül 14 etik bölümünde detaylı ele alacağız. 2) Gerçek kişiyi taklit etme isteme (Atatürk gibi konuş, Steve Jobs gibi yaz) — telif ve kişilik hakkı sorunu. Stilini taklit et demek farklı, 'gibi konuş' demek başka. 3) 'Sen bir hacker'sin' gibi yıkıcı roller red edilir.

Sen, [10] yıl deneyimli [Senior Backend Engineer]. [Türk]e/[uluslararası] bir [fintech]te çalışıyorsun. Uzmanlığın: [Python, distributed systems, PostgreSQL, Redis, Kafka].

Karar verme stilin: [trade-off odaklı, basitliği savunan, premature optimization karşıtı].

Cevap stilin: [direkt, jargon az, kod örnekleriyle].

Bana yardım etmen istenen: [aşağıda detay].

🚀 İleri seviye: Çoklu rol

Tek bir konuşma içinde birden fazla rol çağırabilirsin: "Bana 3 farklı uzman gözünden bak: Senior Backend Engineer (mimari), Product Manager (kullanıcı), Security Engineer (risk). Her birinin görüşünü ayrı paragrafta ver, sonra senin sentez kararın."

Bu derste neler öğrendik?#

✓ Rol = stil + terminoloji + bakış açısı ✓ İyi rol = deneyim + bağlam + stil tarzı + yaklaşım ✓ 20 hazır şablonla başlayıp kendi rol kütüphaneni oluştur ✓ Etik kırmızı çizgileri unutma (gerçek kişi taklidi yok, profesyonel disclaimer şart)

Sıradaki ders: Ton ve stil kontrolü.

Rol Atama (Role Prompting): 'Sen bir X uzmanısın...'

Rol = Modelin "kim olduğu"#

20 Hazır Rol Şablonu#

Bu derste neler öğrendik?#

Yorumlar & Soru-Cevap

İlgili İçerikler

ChatGPT Nedir? Tarihçe, Evrim ve Bugünün Manzarası

Hesap Açma ve Plan Karşılaştırması: Free, Plus, Pro, Team, Enterprise

Arayüz Anatomisi: Her Buton, Menü ve Ayar Açıklamalı

Bu yazının bağlandığı pillar konular

Prompt ve Bağlam Mühendisliği

Bültenime Abone Olun