Türkiye'de Yapay Zeka Ekosistemi: Aktörler ve Boşluklar
Türkiye yapay zeka ekosistemi nasıl? Yerli girişimler, kurumlar, akademi sanayi ve kamu katmanlarının güçlü yönleri, boşluk alanları ve yetenek havuzu rehberi.
Gündemdeki gelişmenin ardındaki veri ve kurumsal karşılığı — manşet değil sonuç.
Türkiye yapay zeka ekosistemi nasıl? Yerli girişimler, kurumlar, akademi sanayi ve kamu katmanlarının güçlü yönleri, boşluk alanları ve yetenek havuzu rehberi.
Küçük dil modeli mi büyük model mi? Görev bazlı seçim, maliyet performans dengesi ve karma mimari eğilimi ışığında kurumsal karar çerçevesi.
Yapay zeka gündemi her gün onlarca duyuruyla akıyor; bu rehber sinyali gürültüden ayırmayı, abartı ayıklamayı ve kaynak değerlendirmeyi adım adım öğretir.
Yapay zeka ekosistemi nasıl yapılanıyor? Donanım, model sağlayıcı, orkestrasyon, uygulama ve danışmanlık katmanlarını; kim hangi katmanda yer alıyor sorusunu bir katman haritası ile açıklıyoruz.
Yapay zeka düzenlemeleri 2027'de nereye gidiyor? AB AI Act uygulama takvimi, Türkiye mevzuatı ve kurumsal hazırlık için nitel, güncel bir rehber.
Yapay zeka balonu mu, kalıcı bir dönüşüm mü? İki tarafın argümanlarını, beklenti eğrisini ve kurumlar için pratik sonucu dengeli bir çerçeveyle ele alıyoruz.
KVKK yapay zeka tartışmaları: açık rıza mı meşru menfaat mi, otomatik karar, model eğitiminde veri kullanımı ve yurtdışı veri aktarımı üzerine kapsamlı bir rehber.
Türkiye yapay zeka benimsemesi sektöre göre ayrışır: regüle sektörler temkinli, üretim hızlı. Sektörel farklılıklar, olgunluk görünümü ve ortak engeller.
2 Ağustos 2026'da GPAI yaptırım yetkileri devreye giriyor: %3 ceza, şeffaflık kuralları ve Digital Omnibus ertelemesi. Türk şirketleri için pratik geri sayım rehberi.
Ajan pilotlarının büyük kısmı üretime geçemeden ölüyor. Sebep model değil; yönetişim, izlenebilirlik ve bağlam yönetimi. Sahadan çözüm mimarisi paylaşıyorum.
Türkiye'de AI Engineer ortalama 50.500 TL (Eleman.net), İstanbul'da 75-110K TL, Senior 180K TL+. Global'de OpenAI/Anthropic/DeepMind L6+ pozisyonları $850K-$1.28M (Levels.fyi). LinkedIn AI Engineer talebi YoY +74%. Şehir, deneyim, equity, vergi (Wise, fatura şirketi) ve Türkiye'den remote geçiş stratejisi — tam veri raporu.
Trendyol/Hepsiburada satıcısı veya kendi e-ticaret sitesine sahip Türk marka iseniz: ürün linkinizden 30 saniyelik mobil-optimize reklam videosu üreten uçtan uca AI pipeline. Pika 2.2 + Runway Gen-4 + HeyGen + ElevenLabs + Suno kombosuyla 1 video $3-8 maliyet, ajans alternatifine kıyasla 60-100x tasarruf. Meta Advantage+ entegrasyonu, 9:16 dikey format, KVKK + lipsync sorunları ve gerçek Trendyol satıcı vaka çalışması.
Anthropic'in Kasım 2024'te açık-kaynak olarak başlattığı Model Context Protocol (MCP), 2026'ya gelindiğinde 5.000'i aşkın sunucu, OpenAI–Google–Microsoft–Salesforce adopsiyonu ve Wikipedia sayfasıyla yapay zeka entegrasyonunun 'USB-C'si oldu. Bu rehber MCP'nin üç primitive'i, transport katmanı, OAuth 2.1, kendi MCP server'ını yazma, güvenlik riskleri ve Türk şirketleri için Yargıtay/BIST/KVKK MCP fırsatlarını uçtan uca anlatır.
Türkçe açık kaynak LLM ekosisteminin 2026 fotoğrafı: Trendyol-LLM, Cosmos-Llama, KanarYa, Kumru AI, TÜBİTAK BİLGEM yerli model ve T3 AI Baykar savunma modeli. MMLU-TR, TUMLU benchmarkları, lisans, tokenization farkı, VRAM ihtiyacı, self-host gereksinimleri ve hangi modeli hangi use-case için seçmeniz gerektiğine dair detaylı karar rehberi.
Türkçe profesyoneller için 100 hazır ChatGPT promptu — kategori bazlı (Yönetim 15, Pazarlama 15, İçerik Üretim 15, Eğitim 15, Yazılım 10, E-ticaret 10, HR 5, Müşteri Hizmetleri 5, Finans 5, Hukuk 5, Sağlık 3, Kişisel Verimlilik 2). Her prompt için: kullanım amacı, tam prompt metni, beklenen çıktı örneği, varyasyon ipuçları, hangi modelle (GPT-5/Claude/Gemini) en iyi sonuç verir, hassas konularda KVKK uyarıları. Prompt anatomisi (Rol, Bağlam, Görev, Format, Kısıtlar — RBGFK çerçevesi), Türkçe prompt mühendisliği ipuçları, Anthropic ve OpenAI resmi best practices, prompt iterasyon stratejileri, prompt versionlama.
Fransız Mistral AI'nın bayrak modelleri (Mistral Large 2, Codestral, Mixtral 8x22B MoE, Mistral NeMo, Le Chat), Avrupa AI şirketleri haritası (Aleph Alpha, Stability AI, Synthesia, DeepL, Hugging Face, Helsing), EU AI Act + GDPR'ın ekosisteme etkisi, açık kaynak ve egemen AI stratejisi, Türk şirketleri için 6 senaryo bazlı seçim rehberi.
Formata göre gruplanmış; her grup içinde en yeniden eskiye.
Danışmanlık ve eğitim sahasında gerçekten yaşanmış durumlar; teorinin uygulamada nerede çatladığı.
“Hangisini seçmeliyim?” sorusuna kriter tablosu ve net bir karar kuralıyla cevap.
Bir terimi sıfırdan, örnekle ve Türkçe karşılığıyla anlamak — tanımdan uygulamaya.
Adım adım uygulanabilir yol; her adımın ön koşulu, çıktısı ve tipik tuzağı.
Yüzeysel tanıtımın ötesi: mimari kararlar, üretim desenleri ve ölçülmüş sonuçlar.
Bir alandaki seçenekleri tek yerde, aynı kriterle taranmış hâlde görmek.
Bir konunun serbest biçimde, derinlemesine ele alınışı.