Claude Code Nedir? 2026 Türkçe Kapsamlı Rehber: Kurulum, Hooks, MCP, Sub-Agents

Özet (TL;DR)

Tek cümlelik cevap: Claude Code, terminal-native agentik AI kod asistanı — IDE-agnostik, MCP entegre, sub-agent destekli, Türk geliştiriciler için Türkçe akıcılığı en güçlü olan ücretli alternatif.

• Claude Code, Anthropic'in 2025 Şubat'ta piyasaya sürdüğü, TERMINAL/CLI üzerinden çalışan agentik AI kod asistanıdır. Claude Opus 4, Sonnet 4.6, Haiku 4.5 modellerine doğrudan erişim sunar.
• Bağımsız IDE yok — VS Code, JetBrains, Neovim, Cursor — hangisinde çalışıyorsan yan yana terminal'de çalışır. IDE-agnostik mimari.
• Üç temel güç: (1) Agent loop — multi-step task otonom yürütür (test çalıştır → düzelt → commit), (2) MCP — GitHub, DB, Linear gibi araçlara native bağlanır, (3) Sub-agents — paralel exploration için Task tool.
• Kurulum 60 saniye: npm install -g @anthropic-ai/claude-code, sonra claude login. Node 18+ yeterli. Mac/Linux/Windows desteği.
• CLAUDE.md, proje kök dizininde Claude Codeun her oturumda okuduğu kuralları kapsar. Git push politikası, tech stack, dosya düzeni, güvenlik kurallarını buraya yaz.
• Hooks (PreToolUse, PostToolUse, Stop) ile custom workflow tanımlanır: pre-commit testleri otomatik, KVKK ihlali tespit, lint zorunluluğu.
• Maliyet: Claude Pro ($20/ay) standard kullanım için. Yoğun: Claude Max ($100-200/ay) ya da doğrudan Anthropic API tüketim bazlı ($3/$15 Sonnet, $15/$75 Opus 1M token).

Tanım

Claude Code

Anthropic tarafından 2025 Şubat'ta piyasaya sürülen, terminal/CLI üzerinden çalışan agentik AI kod asistanı. Claude modellerine (Opus 4, Sonnet 4.6, Haiku 4.5) doğrudan erişim, MCP (Model Context Protocol) native desteği, sub-agent task delegasyonu, hooks ile custom workflow, ve IDE-agnostik mimari sunar. Anthropic'in resmi geliştirici aracıdır.

Claude Code, geleneksel IDE eklentilerinden (GitHub Copilot, Cursor) farklı bir paradigma sunar. Üç temel farklılık:

1. IDE-agnostik: VS Code, JetBrains, Neovim, Cursor — hangi editör olursa olsun terminalden çalışır
2. Agentik: Tek bir prompt → multi-step task otonom yürütme
3. Terminal-native: Shell entegrasyonu, file ops, git, npm — hepsi tek arayüzde

2.1 Sistem Gereksinimleri

• Node.js: 18 veya üstü
• OS: macOS 11+, Linux (Ubuntu 20+, Debian 11+), Windows 10/11 (WSL önerilir)
• Disk: ~500 MB
• Hesap: Claude Pro ($20/ay) veya Claude Max ($100/$200) veya Anthropic API key

2.2 npm ile (En Yaygın)

Nasıl Yapılır

Claude Code npm kurulum

1. 1

   Node sürüm kontrolü

   node --version komutunu çalıştır. v18.0.0 veya üzeri olmalı. Değilse nvm ya da Volta ile güncelle.

2. 2

   Global install

   npm install -g @anthropic-ai/claude-code

3. 3

   Login

   claude login komutu, tarayıcı açılır, Anthropic hesabı ile giriş yap

4. 4

   Versiyon kontrol

   claude --version (en güncel sürüm olduğunu doğrula)

5. 5

   İlk komut

   Proje klasörüne cd et, sonra claude komutu ile interactive oturum başlat

2.3 Homebrew ile (Mac)

brew install anthropic/anthropic/claude-code

Avantaj: brew upgrade claude-code ile otomatik güncel kalır.

2.4 Windows Native vs WSL

Windows için iki opsiyon:

• Native PowerShell: Çalışır ama bazı shell entegrasyonu eksiklikleri
• WSL 2 + Ubuntu: ÖNERİLEN — tam Linux deneyim, git/npm/Docker native

3.1 İnteraktif Oturum

Proje klasöründe:

claude

Açılan ekrandan herhangi bir komut yazabilirsiniz:

• "Bu repo'nun yapısını özetle"
• "Tüm console.log'ları kaldır"
• "Test'leri çalıştır ve hataları düzelt"
• "Bir blog post component'i ekle"

Claude Code bağlamı (mevcut dosyaları, git durumu, README) okur, plan yapar, sonra tool kullanarak (Read, Edit, Bash, Glob, Grep) yürütür.

3.2 Tek Komut Çalıştırma

claude "package.json incele ve bağımlılıkları güncelle"

Interactive olmadan tek komut. CI/CD pipeline'da kullanışlı.

3.3 Mode Seçimi

• Default: Confirmation isteyerek tool kullanır
• Plan Mode (--plan): Yalnızca plan üretir, değişiklik yapmaz
• YOLO Mode (--dangerously-skip-permissions): Hiç soru sormaz (dikkat!)

Tanım

CLAUDE.md

Claude Code'un her oturumda otomatik okuduğu, proje kök dizininde yer alan Markdown dosyası. Tech stack, kod stili, git politikası, güvenlik kuralları, dosya düzeni gibi proje-özel talimatları içerir. CLAUDE.local.md alternatifi de var (.gitignore'lu, kişisel).

Örnek CLAUDE.md

Tavsiye Edilen CLAUDE.md Bölümleri

Bölüm	İçerik
Tech Stack	Next.js 15 App Router, MongoDB Atlas, next-intl
Git Politikası	main'e doğrudan push, PR yok, fast-forward only
Build Kontrolü	tsc, eslint, npm run build — hepsi 0 hata
Path Aliases	@/lib/auth, @/components/seo
Güvenlik	KVKK uyum, sanitize(), requireAdmin()
i18n	TR default, EN /en prefix, hardcoded string yok
Commit Mesajları	Conventional Commits: feat(scope), fix(scope)

Claude Code her oturumda bu dosyayı okur ve kurallara göre davranır. Hardcoded TR string yazmaz, PR açmaz, hep build kontrolü yapar.

Hierarchy

• Global: ~/.claude/CLAUDE.md — tüm projeler
• Proje: ./CLAUDE.md — repo kökü
• Lokal: ./CLAUDE.local.md — git ignore'lu, kişisel

Slash command'lar interactive oturum içinde başlatılır:

Built-in Slash Commands

Komut	İşlev
/init	Yeni proje başlat, CLAUDE.md taslağı oluştur
/clear	Mevcut bağlamı temizle, yeni oturum
/compact	Bağlam dolduğunda özetle, devam et
/help	Komut listesi
/config	Ayarları görüntüle / düzenle
/mcp	MCP server bağlantılarını yönet
/hooks	Hook tanımlarını görüntüle
/cost	Mevcut oturum API maliyeti
/model	Model değiştir (Opus/Sonnet/Haiku)
/permissions	Tool izinlerini düzenle
/agents	Sub-agent yönetimi
/login	Anthropic hesabına bağlan
/logout	Hesabı çıkart
/status	Oturum durumu
/exit	Oturumu kapat

Custom Slash Commands

~/.claude/commands/ klasöründe komutadi.md dosyaları ile özel slash command tanımlanır.

Örnek: ~/.claude/commands/review.md

İçerik:

• Git diff oku
• Her değişikliği lint+test koştur
• Türkçe code review yorumu üret
• Riskli pattern (hardcoded credential, missing sanitize) işaretle

Sonrasında interactive oturumda /review ile çağrılır.

Tanım

MCP

Model Context Protocol — Anthropic'in 2024 Kasım'da açıkladığı, LLM'lerin dış araçlarla (DB, API, dosya sistem, SaaS) standartlaştırılmış bağlantı protokolü. Stdio (yerel process) veya SSE/HTTP (uzak server) ile çalışır. Claude Code'un native ekosistemi 200+ topluluk MCP server'ı içerir.

MCP Server Örnekleri

Popüler MCP Server'lar

MCP	İşlev
github	Issue/PR/branch yönetim
postgres	DB query, schema migration
linear	Task management
notion	Doc okuma/yazma
sentry	Error tracking
slack	Mesaj gönderme/arama
filesystem	Belirtilen klasör tam erişim
puppeteer	Browser otomasyon
fetch	Web fetch (curl benzeri)
sequential-thinking	Çoklu adım akıl yürütme
memory	Cross-session persistence

MCP Server Ekleme

~/.claude/mcp.json dosyasında:

Yapı:

• name: server adı (örn. "github")
• command: çalıştırılacak binary (örn. "npx", "uvx")
• args: argümanlar
• env: environment variables (token vb.)

Sonrasında /mcp ile server bağlantısı doğrulanır. Claude Code MCP araçlarını otomatik kullanır.

Custom MCP Yazma

TypeScript SDK ile MCP server yazılabilir:

• @modelcontextprotocol/sdk
• Tool definitions (parameters JSON schema)
• Resource handlers
• Prompt templates

Anthropic resmi dokümantasyon: modelcontextprotocol.io

Tanım

Hooks

Claude Code'un tool çağırma yaşam döngüsüne (PreToolUse, PostToolUse, Stop, UserPromptSubmit, Notification) bağlanan otomatik script'ler. settings.json içinde tanımlanır, harness tarafından yürütülür (Claude değil) — bu yüzden güvenli enforce.

Hook Tipleri

Hook Çeşitleri

Hook	Tetiklenme
PreToolUse	Bir tool çağrılmadan ÖNCE
PostToolUse	Tool çağrıldıktan SONRA
UserPromptSubmit	Kullanıcı bir mesaj gönderirken
Stop	Oturum bittiğinde
Notification	Claude bir uyarı verdiğinde
SubagentStop	Sub-agent bittiğinde

Örnek Hooks

Bash komutlarını filter:

• PreToolUse(Bash) → komutu denetle, rm -rf gibi tehlikeli pattern → engelle
• Çıkış kodu 2 ile ret

Pre-commit otomatik test:

• PostToolUse(Edit) → ilgili dosyanın test'ini çalıştır
• Test fail ise feedback

KVKK kontrol:

• UserPromptSubmit → prompt'ta TC kimlik no regex tespit
• Pattern bulunursa engelle ve uyar

Auto-commit:

• Stop → mevcut değişiklikleri otomatik conventional commit

settings.json Yapısı

~/.claude/settings.json içinde:

• "hooks" objesi
• Her hook tipi için hook script path
• Script JSON ile input alır, JSON ile output döner (allow/deny + message)

Claude Code'un en güçlü özelliklerinden biri Task tool ile sub-agent çağırma:

• Karmaşık iş paralel exploration'a böl
• "Bu repo'yu güvenlik açısından audit et" → 3 sub-agent paralel (auth, sanitize, dependencies)
• "Bu PR'yi review et" → ayrı sub-agent
• Built-in agent tipleri: general-purpose, code-reviewer, Plan, Explore, vb.

Custom Sub-Agent

~/.claude/agents/ klasöründe Markdown dosyası:

İçerik:

• Frontmatter: name, description, tools, model
• Body: agent'in detaylı talimatları

Örnek: kvkk-auditor.md — Türk yasal uyumu denetleyen agent.

9.1 VS Code

VS Code code . ile aç, integrated terminal'de claude çalıştır. Yan yana çalışır:

• Sol: VS Code editör + dosya gezinti
• Sağ alt: Claude Code terminal
• Cmd/Ctrl+J: terminal toggle

VS Code Extension: "Claude Code" (resmi) — opsiyonel; status bar ve quick action ekler.

9.2 JetBrains (IntelliJ, PyCharm, WebStorm, GoLand)

JetBrains terminal panel'inde claude. JetBrains 2025.1+ AI Assistant ile Claude Code yan yana mükemmel.

9.3 Neovim

Neovim için claude-code.nvim plugin var (topluluk). Veya basitçe tmux pane'inde claude.

9.4 Cursor

Cursor zaten Claude erişimi sunar ama Claude Code yan yana agentik görev için kullanılır. Cursor: UI editing, Claude Code: terminal/multi-step.

Aylık Maliyet Senaryoları

Kullanım	Plan	Aylık Maliyet
Hafif (haftada 5 saat)	Claude Pro	$20
Orta (haftada 15-20 saat)	Claude Pro	$20 (limit zor zaman)
Yoğun (haftada 30 saat)	Claude Max 5x	$100
Çok yoğun + sub-agent	Claude Max 20x ya da API	$200 ya da $150-400 tüketim
Kurumsal ekip 10 geliştirici	Team + API	$250 + ~$1000 API

Default Davranış

• Claude Pro/Max abonelik: Sohbetler model eğitimine kullanılmaz (Anthropic policy)
• Anthropic API doğrudan: Zero-retention default
• Claude Team: Workspace admin kontrol, audit log
• Claude Enterprise: SSO, SCIM, EU region, DPA, ek SOC 2

Türk Şirketleri İçin

Hooks ile KVKK Enforce

• UserPromptSubmit hook → TC kimlik, IBAN, kredi kartı regex tespit → engelle
• PreToolUse hook → .env, .pem, secrets klasörlerine erişim engelle
• Stop hook → oturum log'unu KVKK denetim için sakla

Use-Case 1: Repo Onboarding

Yeni bir repo'ya başladığında:

• claude
• "Bu repo'nun mimarisini özetle. Ana dizinler, kullanılan teknolojiler, kurulum adımları, dikkat edilmesi gerekenler."
• Claude README/package.json/dosya gezinti ile detaylı brief verir.

Use-Case 2: Migration

"Express'ten Next.js API Routes'a migrate et":

• Plan oluştur
• Adım adım dosyaları taşı
• Test'leri güncelle
• Commit her aşamada

Use-Case 3: Test Coverage Artırma

"Bu dosya için %80 test coverage'a getir":

• Mevcut testleri oku
• Eksikleri analiz et
• Test'leri yaz, çalıştır, fix loop

Use-Case 4: Production Bug Fix

"Sentry'deki şu hata trace'i: ... — sebepi bul, fix et, test ekle":

• Sentry MCP ile hata detayı çek
• İlgili kodu incele
• Fix öner, uygula
• Regression test yaz

Use-Case 5: KVKK Audit

Custom sub-agent kvkk-auditor:

• Tüm API endpoint'lerini tara
• requireAdmin/sanitize eksikleri tespit
• Düzeltme öner, opsiyonel uygula

Use-Case 6: Schema Migration

"users tablosuna phone_verified bool field ekle":

• Postgres MCP ile mevcut schema oku
• Migration SQL yaz
• TypeScript types güncelle
• Mongoose model güncelle (varsa)

Use-Case 7: Multi-Service Refactor

Monorepo'da package adı değişimi:

• Tüm import'ları tara (Grep)
• Sırayla güncelle (Edit)
• package.json ler güncelle
• Test çalıştır

Use-Case 8: i18n Tamamlama

"Türkçe ve İngilizce çeviri eksiklerini tamamla":

• messages/tr.json ve messages/en.json karşılaştır
• Eksik key'leri tespit
• İçeriği üret (Türkçe için akıcı)

Tipik kurumsal kurulum:

• Custom MCP: Şirket içi Slack, Jira, internal API
• Sub-agent: "Şirket security review"
• Hooks: Pre-commit lint + KVKK regex
• CLAUDE.md: Şirket coding standards
• Slash commands: /deploy, /rollback, /audit

Bu kombinasyon ile Claude Code, bir kıdemli yazılım mühendisinin günlük görevlerinin %40-60'ını yapabilir.

Soru: Claude Code, ChatGPT Code Interpreter'dan farklı mı?

Soru: Cursor + Claude Code aynı anda kullanılabilir mi?

Evet, çok yaygın. Cursor IDE editing/inline completion, Claude Code agentik/multi-step için. İkisi yan yana mükemmel hibrit.

Soru: Claude Code Türkçe konuşur mu?

Evet, Claude Opus 4/Sonnet 4.6 Türkçe akıcılığı 10/10. Code comment, commit message, döküman, debugging açıklaması hepsi mükemmel Türkçe.

Soru: API kullanırken aylık maliyet nasıl tahmin edilir?

/cost komutu mevcut oturum maliyetini gösterir. Tipik bir geliştirici Sonnet 4.6 ağırlıklı kullanımda 1M token input + 200K token output = $3 + $3 = $6 günde. Ayda ~$120-180.

Soru: Claude Code on-prem çalışır mı?

Hayır, Anthropic API'sine bağlanır. Tam on-prem isteyenler için: AWS Bedrock veya Google Vertex AI üzerinden Claude erişimi VPC içinde sağlanabilir.

Soru: Sub-agent yazmak gerekli mi?

Hayır, built-in agent'lar yeterli (general-purpose, code-reviewer, Plan, Explore). Karmaşık şirket-özel use-case için custom agent yazılır.

Soru: MCP server yazmak zor mu?

Hayır, TypeScript SDK basit. 30 dakikada minimum çalışan MCP server yazılır. Anthropic örnekleri ve topluluk MCP server'ları başlangıç için iyi.

Soru: GitHub Copilot'tan geçiş zor mu?

Felsefe farklı. Copilot: inline completion + chat. Claude Code: terminal agent. Hibrit kullan, yerine geçirme — birinin yapamadığını diğeri yapar.

3 ana çıkarım:

1. Claude Code, agentik kodlamanın altın standardıdır. Terminal native, IDE-agnostik, MCP entegre.
2. CLAUDE.md + hooks + sub-agents kombinasyonu kıdemli mühendis görevlerinin %40-60'ını otomatize eder.
3. Türk geliştiriciler için Türkçe akıcılık ve KVKK uyumu (Anthropic EU region) güçlü tercih.

İlk 30 dakika önerilen adımlar:

1. npm install -g @anthropic-ai/claude-code
2. claude login
3. Bir test projesinde claude ile interactive oturum başlat
4. /init ile CLAUDE.md oluştur
5. 5-10 dakikada basit görevler dene (refactor, test, doc üretimi)

İlk hafta için:

• CLAUDE.md'i projenize özelleştir
• 2-3 MCP server bağla (GitHub, Postgres en faydalı)
• Bir custom sub-agent yaz
• Pre-commit hook'u kur

İlk ay için:

• KVKK uyum hooks ekle
• Şirket-özel slash command kütüphanesi
• Maliyet izleme rutini
• Ekip arkadaşlarıyla CLAUDE.md paylaş

Kaynaklar

1. Claude Code Documentation — Anthropic, Anthropic · 2026
2. Model Context Protocol — Anthropic, Anthropic · 2024
3. Anthropic API Pricing — Anthropic, Anthropic · 2026
4. Claude Code GitHub Repo — Anthropic, GitHub · 2026
5. MCP Server Registry — Anthropic + Community, GitHub · 2026
6. Claude Pro/Max Plans — Anthropic, Anthropic · 2026