4 yazı
Açıklanabilir yapay zeka nedir? Açıklanabilir yapay zeka (XAI), bir modelin verdiği kararın hangi girdilere ve gerekçelere dayandığını insan tarafından anlaşılır biçimde ortaya koyan yaklaşımlar bütünüdür. Bu rehber: net tanım, kara kutu problemi, XAI nasıl çalışır, SHAP ve LIME, model şeffaflığı, KVKK, sektör örnekleri ve sık sorulan sorular.
BDDK'nın Şubat 2026'da ~30 banka ve 100 CIO ile tanıttığı AI Safe Testing and Validation Environment (AI Sandbox), KKB ortak test altyapısı, EU AI Act'in kredi skorlamayı high-risk olarak sınıflandırması ve Türk bankalarının kredi skorlama, fraud detection, AML ve çağrı merkezi use case'leri için uçtan uca uyum rehberi — gerçek vaka çalışmalarıyla.
xAI Grok 3 ve OpenAI GPT-5'in detaylı head-to-head karşılaştırması: X (Twitter) gerçek-zamanlı veri erişimi, DeepSearch + Think reasoning modu, görsel/video üretim (Aurora, Imagine), Türkçe akıcılık, fiyat (X Premium $8/ay vs ChatGPT Plus $20/ay), KVKK durumu, censor profili, kullanım senaryoları. 8 senaryo bazlı seçim rehberi.
AI etik ve güvenliğinin felsefi temelinden üretim kontrollerine kapsamlı Türkçe rehber. Sorumlu AI prensipleri (FAT - Fairness, Accountability, Transparency, Privacy, Safety), bias kaynakları ve azaltma, hallucination kontrolü, alignment teknikleri (Constitutional AI, RLHF, RLAIF), prompt injection ve jailbreak savunması, deepfake tespiti, red teaming, EU AI Act + ISO 42001 entegrasyonu, sorumlu AI olgunluk modeli ve 3 anonim Türk şirketi vaka çalışması.