# Kimi K2, GLM ve Yi 2026: Çinli LLM'leri Türk Şirketleri Güvenle Kullanabilir mi?

> Source: https://sukruyusufkaya.com/blog/kimi-glm-yi-cinli-llm-turkiye
> Updated: 2026-08-23T23:53:15.012Z
> Type: blog
> Category: yapay-zeka
**TLDR:** Moonshot Kimi K2 (1T MoE), Zhipu GLM-4.5, 01.AI Yi-Large/Yi-Lightning, MiniMax abab ve Baichuan dahil 8+ Çinli LLM'in detaylı incelemesi: model mimarileri, benchmark performansı, fiyat, açık ağırlık vs API erişimi, Türkçe akıcılık, KVKK + veri lokasyonu hukuki risk haritası, censor davranışı, 6 senaryo bazlı kullanım tavsiyesi.

<tldr data-summary="[&#34;Çinli LLMler 2026da küresel rekabette: Moonshot Kimi K2 (1T parametre MoE, 128K-2M context), Zhipu GLM-4.5 (Tsinghua menşeili, 355B MoE), 01.AI Yi-Large (Kai-Fu Lee, 100B), MiniMax abab 6.5 (256K context), DeepSeek V3 (671B MoE), Qwen 3 (Alibaba), Baichuan 4 (200B).&#34;,&#34;Performans: en güçlüler GPT-4 sınıfında — özellikle DeepSeek V3, Kimi K2, Qwen 3 reasoning bench-marklarında öne çıkıyor. MMLU 80-85 arası, HumanEval 85-92.&#34;,&#34;Açık kaynak strateji: Qwen Apache 2.0 (en cömert), DeepSeek MIT, Yi Yi-License (research-friendly), GLM ChatGLM-License. Hugging Faceda binlerce community fine-tune.&#34;,&#34;HUKUKİ RİSK Türk şirketleri için: Çinli sağlayıcı API kullanımı → veri Çinde işlenir → KVKK Madde 9 (yurt dışı veri transferi) tetiklenir → KVKK yeterli koruma kararı YOK → açık rıza + DPA + risk değerlendirme zorunlu, kişisel veri için PRATİKTE KULLANILMAMALI.&#34;,&#34;Güvenli kullanım: Self-host (Qwen, DeepSeek, Yi açık ağırlıkları AB veya Türkiye sunucusunda) ya da Hugging Face Inference Endpoints (AB region) — KVKK uyumu sağlanabilir.&#34;,&#34;Censor: Çin politik-tarihsel hassas konularda (Tiananmen, Tayvan, Uygur, Hong Kong, Tibet) modeller refuse/sapma davranışı gösterir; akademik araştırma + gazetecilik için kritik.&#34;]" data-one-line="Çinli LLMler teknik olarak rekabetçi ve fiyat avantajlı; ancak Türk şirketleri için doğrudan API kullanımı KVKK riski yaratır — sadece self-host veya AB-hosted versiyonlarla güvenli."></tldr>

## 1. Giriş: Çin AI Yükselişi ve Türkiye İçin Anlam

2024-2026 arasında Çin LLM ekosistemi **küresel rekabette ABD ile yakınsadı**. DeepSeek V3'ün 2025 Aralık'ta GPT-4 sınıfı bench skorlarına 1/20 fiyatla ulaşması küresel sektörde sarsıntı yarattı.

<stat-callout data-value="$2T+" data-context="Çin 2026 AI yatırım hedefi" data-source="{&#34;label&#34;:&#34;Çin Bilim ve Teknoloji Bakanlığı 5 Yıllık Plan&#34;}"></stat-callout>

<stat-callout data-value="200+" data-context="Aktif geliştirilen Çinli LLM (2026)" data-source="{&#34;label&#34;:&#34;China LLM Watch, Şubat 2026&#34;}"></stat-callout>

Türk şirketleri için sorular:
1. Çinli modeller teknik olarak yeterli mi? **EVET** (top 3 küresel performans)
2. Fiyat avantajı var mı? **EVET** (5-20x ucuz)
3. KVKK uyumlu kullanılabilir mi? **KOŞULLU** (sadece self-host veya AB-hosted)
4. Censor sorun mu? **EVET** (politik-tarihsel hassas konularda)

Bu yazıda her birini derin inceleyeceğiz.

## 2. Çin LLM Şirketleri Haritası

<comparison-table data-caption="Önde Gelen Çinli LLM Şirketleri" data-headers="[&#34;Şirket&#34;,&#34;Kuruluş&#34;,&#34;Model&#34;,&#34;Sahip/Yatırımcı&#34;]" data-rows="[{&#34;feature&#34;:&#34;Moonshot AI&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;2023, Pekin&#34;,&#34;Kimi K2&#34;,&#34;Alibaba, Tencent yatırımcı&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Zhipu AI&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;2019, Pekin&#34;,&#34;GLM-4.5&#34;,&#34;Tsinghua Üniversitesi spin-off&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;01.AI&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;2023, Pekin&#34;,&#34;Yi-Large, Yi-Lightning&#34;,&#34;Kai-Fu Lee kurucusu&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;DeepSeek&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;2023, Hangzhou&#34;,&#34;DeepSeek V3, R1&#34;,&#34;High-Flyer (kuant fonu) iç ekip&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Alibaba&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;2023, Hangzhou&#34;,&#34;Qwen 3, QwQ&#34;,&#34;Alibaba Group&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;MiniMax&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;2021, Şanghay&#34;,&#34;abab 6.5&#34;,&#34;Alibaba, Tencent yatırımcı&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Baichuan AI&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;2023, Pekin&#34;,&#34;Baichuan 4&#34;,&#34;Wang Xiaochuan (Sogou eski CEO)&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;ByteDance&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;TikTok parent&#34;,&#34;Doubao, Skylark&#34;,&#34;ByteDance&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Huawei&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Şenzhen&#34;,&#34;Pangu&#34;,&#34;Huawei&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Tencent&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Şenzhen&#34;,&#34;Hunyuan&#34;,&#34;Tencent&#34;]}]"></comparison-table>

## 3. Detaylı Model İncelemeleri

### 3.1 Moonshot Kimi K2 — Uzun Bağlam Şampiyonu

<definition-box data-term="Kimi K2" data-definition="Moonshot AI'nın 2024'te piyasaya sürdüğü, 2026'da K2 versiyonuyla 1T parametreli MoE mimarisine geçen, agentik görevler ve uzun bağlamda öne çıkan Çinli LLM. Web Chat ücretsiz, API ve enterprise satışı var. Çin'de 100M+ kullanıcı."></definition-box>

**Mimari (Kimi K2, 2026):**
- 1T toplam parametre, ~32B aktif (MoE)
- 128K context standart, 2M context "K2 Long" tier'da
- Multimodal (text + image + audio + browse)
- Agentik araç kullanımı (browse, code execute, file)

**Performans:**
- MMLU: 85
- HumanEval: 88
- GSM8K: 95
- MATH: 78
- LongBench: 78 (uzun bağlam bench)

**Güçlü:**
- Çince + İngilizce + Korece + Japonca akıcı
- Çok uzun belge anlama (1-2M token doc içinde "find" tarzı sorular)
- Browse + code interpreter standart

**Zayıf:**
- Türkçe akıcılık orta (Kazakça, Türkçe, Macarca gibi diller hala underrepresented)
- Hassas politik konularda refuse davranışı
- Kapalı kaynak (sadece API)

**Fiyat:** Web chat ücretsiz; API ~$0.6/$2.5 (1M token)

### 3.2 Zhipu GLM-4.5 — Tsinghua Akademik

**Mimari:**
- 355B toplam, ~62B aktif (MoE)
- 128K context
- Multimodal (text + image)
- Function calling güçlü

**Açık kaynak:** ChatGLM3-6B, GLM-4-9B (research lisans), GLM-4-Voice (ses) açık ağırlıklı. Flagship GLM-4.5 sadece API.

**Performans:**
- MMLU: 83
- HumanEval: 80
- MMLU-Pro: 75
- Multi-language: özellikle Çince mükemmel

**Güçlü:**
- Çince NLP akademik standart
- Kod yorumlama, matematik
- Tsinghua academic prestige (üniversite-spin off)

**Zayıf:**
- Türkçe çok zayıf
- İngilizce akıcılık orta
- Censor sıkı

**Fiyat:** Web chat ücretsiz; API ~$0.7/$2.0 (1M token)

### 3.3 01.AI Yi-Large / Yi-Lightning — Kai-Fu Lee'nin Kumarı

<definition-box data-term="01.AI" data-definition="2023'te Kai-Fu Lee (eski Google China, Microsoft Research Asia kurucusu, Innovation Works) tarafından kurulan, Yi (一 = bir) marka LLM şirketi. 2024'te $1B değerleme, B fonu turunda."></definition-box>

**Yi-Large:**
- ~100B parametre dense
- 32K context
- Açık ağırlık (Yi Series License, research + sınırlı ticari)

**Yi-Lightning:**
- ~70B parametre MoE
- LMSYS Chatbot Arena'da Top-5'e çıktı (2024 Kasım)
- API only

**Performans:**
- MMLU: 80 (Yi-Large), 84 (Yi-Lightning)
- HumanEval: 70, 85
- C-Eval (Çince bench): 80

**Güçlü:**
- Açık model topluluğunda yaygın (Yi-34B-Chat Hugging Face top 10)
- Yi-VL multimodal versiyonu mevcut
- Topluluk fine-tune'ları bol

**Zayıf:**
- Türkçe zayıf
- API rate limit sıkı
- 2025'ten beri firma rekabet baskısında

**Fiyat:** Web chat ücretsiz (sınırlı); API ~$0.2/$2.0 (Yi-Lightning)

### 3.4 DeepSeek V3 / R1 — Maliyet Şampiyonu

(Detaylı yazımız: [DeepSeek vs Qwen vs Llama](https://sukruyusufkaya.com/blog/deepseek-qwen-llama-karsilastirma))

**Özet:**
- 671B parametre, 37B aktif (MoE)
- DeepSeek R1: reasoning model (o1 muadili)
- MIT lisans
- API $0.27/$1.10 (1M token) — sektörün en ucuz GPT-4 sınıfı

**Türkçe:** Orta, kullanılabilir
**KVKK:** Self-host önerilir

### 3.5 Qwen (Alibaba) — En Geniş Açık Model Ailesi

(Detaylı yazımız: [DeepSeek vs Qwen vs Llama](https://sukruyusufkaya.com/blog/deepseek-qwen-llama-karsilastirma))

**Özet:**
- Qwen 3 ailesi: 0.5B'den 72B'ye + MoE varyantları
- QwQ-32B: reasoning model
- Apache 2.0 (çoğu boyut)
- 119 dil (Türkçe dahil iyi destek)

**Türkçe:** İyi (Trendyol, Turkcell fine-tune'ları var)
**KVKK:** Apache 2.0 self-host ile uyumlu

### 3.6 MiniMax abab 6.5 — Uzun Bağlam

- 256K context
- ~80B aktif parametre (MoE)
- Multimodal
- Talking Bot UI (anime-tarz roleplay) ile popüler

**Performans:** GPT-4 yakını (Çince)
**Türkçe:** Zayıf
**Fiyat:** ~$0.4/$1.6 (1M token)

### 3.7 Baichuan 4

- 200B+ parametre
- 192K context
- Açık ağırlık (Baichuan-13B, 7B research lisans)
- Sağlık + hukuk dikey eğitim

**Performans:** Çince bench'lerde top, MMLU 80
**Türkçe:** Zayıf

### 3.8 Diğerleri

- **Doubao (ByteDance):** TikTok ekosistemine entegre, multimodal
- **Hunyuan (Tencent):** WeChat entegre, kurumsal API
- **Pangu (Huawei):** Endüstri/üretim dikey eğitim (Pangu-Weather, Pangu-Coder)
- **InternLM (Şanghay AI Lab):** Açık araştırma odaklı (Apache 2.0)

## 4. Karşılaştırmalı Performans Tablosu

<comparison-table data-caption="Çinli LLMler Performans (2026)" data-headers="[&#34;Model&#34;,&#34;MMLU&#34;,&#34;HumanEval&#34;,&#34;Context&#34;,&#34;Açık mı&#34;]" data-rows="[{&#34;feature&#34;:&#34;Kimi K2&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;85&#34;,&#34;88&#34;,&#34;128K-2M&#34;,&#34;Kapalı&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;GLM-4.5&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;83&#34;,&#34;80&#34;,&#34;128K&#34;,&#34;Kapalı (small versiyonlar açık)&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Yi-Lightning&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;84&#34;,&#34;85&#34;,&#34;32K&#34;,&#34;Kapalı&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Yi-Large&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;80&#34;,&#34;70&#34;,&#34;32K&#34;,&#34;Açık (research)&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;DeepSeek V3&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;88&#34;,&#34;92&#34;,&#34;128K&#34;,&#34;MIT&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Qwen 3-72B&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;86&#34;,&#34;87&#34;,&#34;128K&#34;,&#34;Apache 2.0&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;MiniMax abab 6.5&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;80&#34;,&#34;75&#34;,&#34;256K&#34;,&#34;Kapalı&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Baichuan 4&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;80&#34;,&#34;72&#34;,&#34;192K&#34;,&#34;Kapalı (small açık)&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Hunyuan&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;78&#34;,&#34;70&#34;,&#34;256K&#34;,&#34;Kapalı&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Pangu 5.0&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;80&#34;,&#34;75&#34;,&#34;128K&#34;,&#34;Kapalı&#34;]}]"></comparison-table>

## 5. KVKK ve Hukuki Risk Haritası

<callout-box data-variant="warning" data-title="Çinli LLM API kullanımı — kritik hukuki uyarı">

Çinli LLM sağlayıcılarının (Moonshot, Zhipu, 01.AI, MiniMax, Baichuan, Alibaba Qwen Cloud, DeepSeek Cloud) API'lerini kullanmak, Türkiyeden çıkan veriyi Çin sunucularında işler. KVKK Madde 9: yurt dışına veri aktarımı için (a) açık rıza ya da (b) yeterli koruma kararı ya da (c) yeterli korumayı sağlama taahhüdü gerekir. KVKK Çin için yeterli koruma kararı VERMEMİŞTİR. Çin Veri Güvenliği Yasası (2021) ve Kişisel Bilgi Koruma Yasası (PIPL, 2021) varsa da KVKKnın yeterlilik kriterlerini karşılamadığı yorumlanmaktadır. Pratik sonuç: Çinli API çağrısına kişisel veri (müşteri ismi, müşteri yorumu, çalışan verisi, sağlık bilgisi, finansal bilgi) GÖNDERMEYİN. Aksi taktirde KVKK %3 ciro cezası riski.

</callout-box>

### KVKK + Çin Riski Senaryoları

<comparison-table data-caption="Veri Türü → Çinli API Riski" data-headers="[&#34;Veri Türü&#34;,&#34;Çinli API Riski&#34;,&#34;Self-host Çinli Model Riski&#34;]" data-rows="[{&#34;feature&#34;:&#34;Anonim/sentetik veri&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Düşük&#34;,&#34;Yok&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Şirket ticari sırrı&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;YÜKSEK (industrial espionage)&#34;,&#34;Düşük&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Müşteri ismi/iletişim&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;İHLAL (KVKK m.9)&#34;,&#34;Yok&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Müşteri yorum/şikayet&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;İHLAL&#34;,&#34;Yok&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Çalışan verisi&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;İHLAL&#34;,&#34;Yok&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Sağlık verisi&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;AĞIR İHLAL (özel nitelikli)&#34;,&#34;Yok&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Finansal kayıt&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;İHLAL&#34;,&#34;Yok&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Kamu açık bilgi&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Düşük&#34;,&#34;Yok&#34;]}]"></comparison-table>

### Önerilen Güvenli Yollar

1. **Self-host AB veya Türkiye'de:** Qwen 3, DeepSeek V3, Yi-Large açık ağırlıklarını AWS Frankfurt, OVH Türkiye, ya da kendi datacenter'ınızda host edin. Veri hiç Çin'e çıkmaz.

2. **Hugging Face Inference Endpoints (EU region):** Açık Çinli modelleri AB datacenter'da çalıştırın. KVKK uyumlu.

3. **AWS Bedrock / Azure AI üzerinden:** Bazı Çinli modeller (Qwen) AWS Bedrock'ta EU region'da hazır.

4. **Sadece anonim/sentetik veri ile:** Eğer kişisel veri yoksa (sentetik test verisi, genel araştırma soruları), doğrudan Çinli API kullanılabilir.

5. **Açık rıza + DPA:** Tüm gereksinimleri karşılayarak (DPA, açık rıza, risk değerlendirme dökümantasyonu) Çinli API kullanılabilir ama KVKK denetiminde bile risk yüksek.

## 6. Censor Davranışı — Hangi Konularda Refuse Eder?

Çinli LLM'ler, **Çin Siber Uzay İdaresi (CAC)** düzenlemeleri gereği belirli konularda sansürlenmiştir.

<comparison-table data-caption="Çinli LLM Censor Davranışı" data-headers="[&#34;Konu&#34;,&#34;Davranış&#34;]" data-rows="[{&#34;feature&#34;:&#34;Tiananmen 1989&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Refuse / sapma&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Tayvan bağımsızlığı&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Refuse / Çin görüşü&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Uygur Türkleri&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Refuse / Çin resmi pozisyonu&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Hong Kong protestoları&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Refuse / sınırlı&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Tibet bağımsızlığı&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Refuse&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Falun Gong&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Refuse&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Xi Jinping eleştirisi&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Refuse / sansür&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Çin ekonomisi eleştirisi&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Sınırlı&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Türkiye-Çin ilişkileri&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Hassas, dikkatli&#34;]}]"></comparison-table>

**Türk gazeteciler, akademisyenler, araştırmacılar için kritik:** Çinli LLM ile **Çin politik-tarih araştırması güvenli değil**. Bu konularda ChatGPT, Claude, Gemini, Mistral kullanın.

## 7. Türkçe Akıcılık Karşılaştırması

<comparison-table data-caption="Çinli LLM Türkçe Akıcılık (10 üzerinden)" data-headers="[&#34;Model&#34;,&#34;Akıcılık&#34;,&#34;Doğruluk&#34;,&#34;Türk kültürü bilgisi&#34;]" data-rows="[{&#34;feature&#34;:&#34;Qwen 3-72B&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;8&#34;,&#34;8&#34;,&#34;6&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;DeepSeek V3&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;7&#34;,&#34;8&#34;,&#34;5&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Kimi K2&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;6&#34;,&#34;7&#34;,&#34;4&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;GLM-4.5&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;5&#34;,&#34;6&#34;,&#34;3&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Yi-Lightning&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;6&#34;,&#34;7&#34;,&#34;4&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Baichuan 4&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;5&#34;,&#34;6&#34;,&#34;3&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;MiniMax abab&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;5&#34;,&#34;6&#34;,&#34;3&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Hunyuan&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;4&#34;,&#34;5&#34;,&#34;2&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Karşılaştırma: GPT-5&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;10&#34;,&#34;9&#34;,&#34;9&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Karşılaştırma: Claude Sonnet 4.6&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;9&#34;,&#34;10&#34;,&#34;8&#34;]}]"></comparison-table>

**Türkçe için en iyi Çinli model:** Qwen 3 — Trendyol ve Turkcell'in fine-tune'ları sayesinde Türk kültürü/iş dili eğitiminde daha iyi durumda.

## 8. Senaryo Bazlı Kullanım Tavsiyeleri

### Senaryo 1: Maliyet Sensitif Kişisel Proje (Anonim Veri)
**Tavsiye:** DeepSeek V3 API ya da Qwen Chat web — ücretsiz/ucuz, performans yüksek. Kişisel veri yoksa risk yok.

### Senaryo 2: Self-Host Production Chatbot
**Tavsiye:** Qwen 3-72B (Apache 2.0) Türkiye datacenter'ında self-host. KVKK + maliyet + performans dengesi.

### Senaryo 3: Reasoning + Matematik
**Tavsiye:** DeepSeek R1 ya da QwQ-32B (Qwen). OpenAI o1'e yakın performans, fraction maliyet.

### Senaryo 4: Çok Uzun Belge (1M+ token)
**Tavsiye:** Kimi K2 Long (2M context) — ama yalnızca anonim/genel doküman. Gizli iş için Mistral Large 2 (128K) ya da Gemini (2M).

### Senaryo 5: Çince + İngilizce Çoklu Dil
**Tavsiye:** GLM-4.5 ya da Qwen 3. Çinli pazarda iş yapanlar için.

### Senaryo 6: Politik-Tarihsel Araştırma
**Tavsiye:** Çinli LLM KULLANMA. ChatGPT, Claude, Gemini, Perplexity kullan.

## 9. Self-Host Maliyet Modeli

<comparison-table data-caption="Self-Host Maliyet (Aylık)" data-headers="[&#34;Konfigürasyon&#34;,&#34;Donanım&#34;,&#34;Aylık Maliyet (TR DC)&#34;,&#34;Kapasite&#34;]" data-rows="[{&#34;feature&#34;:&#34;Qwen 3-7B&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;1×L4 24GB&#34;,&#34;$500&#34;,&#34;1M çağrı/ay&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Qwen 3-32B&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;1×A100 80GB&#34;,&#34;$1500&#34;,&#34;800K çağrı/ay&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Qwen 3-72B&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;2×A100 80GB&#34;,&#34;$3000&#34;,&#34;400K çağrı/ay&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;DeepSeek V3&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;8×H100&#34;,&#34;$30000&#34;,&#34;2M çağrı/ay&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Yi-Large&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;2×A100 80GB&#34;,&#34;$3000&#34;,&#34;500K çağrı/ay&#34;]}]"></comparison-table>

**Break-even noktası:** API ile self-host arasında geçiş ~ 500K çağrı/ay. Üzerinde self-host ucuz.

## 10. Adım Adım: Çinli LLM Pilot

<howto-steps data-name="Çinli LLM Pilot (Güvenli Yol)" data-steps="[{&#34;name&#34;:&#34;Hukuki değerlendirme&#34;,&#34;text&#34;:&#34;DPO/hukuk ile danış: hangi veri tipi kullanılacak? KVKK Madde 9 uygulanır mı? Risk değerlendirme dökümante et.&#34;},{&#34;name&#34;:&#34;Açık kaynak seç&#34;,&#34;text&#34;:&#34;Qwen 3, DeepSeek V3, Yi-Large gibi açık ağırlıklı modellerden başla — self-host opsiyonu açık kalsın.&#34;},{&#34;name&#34;:&#34;Hugging Face inference endpoint&#34;,&#34;text&#34;:&#34;İlk pilot için HF Inference Endpoints EU region'da modeli deploy et. ~€2-5/saat.&#34;},{&#34;name&#34;:&#34;Anonim test&#34;,&#34;text&#34;:&#34;Sentetik veri ya da anonim örnek prompt'larla performans test et. Türkçe akıcılık ölç.&#34;},{&#34;name&#34;:&#34;Karşılaştırma&#34;,&#34;text&#34;:&#34;Aynı 50 prompt'u ChatGPT/Claude/Gemini/Mistral'e da çalıştır. Kalite/maliyet/gizlilik üçgenini kıyasla.&#34;},{&#34;name&#34;:&#34;Self-host kararı&#34;,&#34;text&#34;:&#34;500K+ çağrı/ay öngörüyorsan Türkiye/AB datacenter'da kendi self-host kur. Veri Türkiyede kalır.&#34;},{&#34;name&#34;:&#34;Production&#34;,&#34;text&#34;:&#34;Audit logging + observability + KVKK uyum dökümante + DPA imzala (self-host providerla).&#34;}]"></howto-steps>

## 11. Sık Sorulanlar

**Soru: DeepSeek V3 web chat KVKK uyumlu mu?**

<callout-box data-variant="warning" data-title="Hayır">

DeepSeek web chat üzerinden gönderilen veri Çin sunucularında işlenir, model eğitiminde kullanılabilir. Kişisel veri içeriyorsa KVKK Madde 9 ihlali. Sadece anonim veri/genel soru için kullanın. Veya açık ağırlıklı V3yi self-host edin.

</callout-box>

**Soru: Qwen 3 self-host nasıl kurulur?**

<code>vLLM</code> veya <code>Ollama</code> ile basit. Ollama ile test için: <code>ollama pull qwen3:32b</code> sonra <code>ollama run qwen3:32b</code>. vLLM ile production için: <code>pip install vllm</code> sonra <code>vllm serve Qwen/Qwen3-32B --tensor-parallel-size 2</code>.

GPU gereksinimi 32B için 1×A100 80GB veya 2×A6000 48GB.

**Soru: Kimi K2 vs Claude Opus 4?**

Çince ağırlıklı işlerde Kimi, uzun belge anlama yakın. İngilizce/Türkçe uzun yazım + akıl yürütmede Claude Opus 4 önde. Hukuki/etik korkular varsa Claude.

**Soru: Trendyol-LLM ve Turkcell-LLM ne, nereden geliyor?**

İkisi de Qwen tabanlı Türkçe fine-tune'lar. Trendyol-LLM-7b ve Turkcell-LLM-7b Hugging Face'te açık. Türkçe akıcılık için Qwen base'inden daha iyi.

**Soru: Çinli LLM ile hassas iş dökümanı çalıştırabilir miyim?**

Self-host edip Türkiye/AB sunucusunda çalıştırırsan: evet (Apache 2.0, MIT). Çinli sağlayıcı API üzerinden: HAYIR — ticari sır riskli.

**Soru: Çinli LLM ile Tayvan/Tiananmen sorabilir miyim?**

Refuse/sapma alırsınız. Bu konularda Çinli LLM kullanmayın.

**Soru: Çin LLM'leri ABD yaptırımlarına uğrayabilir mi?**

Mümkün. ABD 2024-2025'te bazı Çinli AI şirketlerine Entity List eklemesi yaptı. Bu durumda yurtdışından ödeme zorlaşabilir. Açık ağırlık modeli indirip self-host etmek bu riski sıfırlar.

## 12. Sonuç

Çinli LLM'ler 2026'da küresel rekabette ciddi oyuncular. **Teknik olarak yeterli, fiyat avantajlı, açık kaynak ekosistemi güçlü.** Ancak Türk şirketleri için **doğrudan Çinli API kullanımı KVKK riski yaratır** ve **politik-tarihsel hassas konularda censor** vardır.

**Güvenli yol:**
1. **Açık ağırlıklı modelleri seç** (Qwen 3, DeepSeek V3, Yi)
2. **Türkiye/AB datacenter'da self-host** ya da Hugging Face EU region
3. **Kişisel veri kullanıyorsan asla doğrudan Çinli API çağrısı yapma**
4. **Politik-tarihsel araştırma için ABD/Avrupa modelleri (ChatGPT, Claude, Gemini, Mistral)**

**Pratik öneriler:**

- Kişisel proje, anonim veri: DeepSeek web chat — ücretsiz, performans yüksek
- Kurumsal pilot: Qwen 3-32B self-host (1×A100, ~$1500/ay)
- Türkçe ağırlıklı self-host: Trendyol-LLM ya da Turkcell-LLM (Qwen tabanlı fine-tune)
- Hukuki kritik kurumsal: Mistral Le Chat (Paris) tercih, Çinli yerine

<references-list data-items="[{&#34;title&#34;:&#34;Moonshot AI Kimi&#34;,&#34;url&#34;:&#34;https://www.moonshot.cn&#34;,&#34;author&#34;:&#34;Moonshot AI&#34;,&#34;publishedAt&#34;:&#34;2026&#34;,&#34;publisher&#34;:&#34;Moonshot AI&#34;},{&#34;title&#34;:&#34;Zhipu GLM&#34;,&#34;url&#34;:&#34;https://www.zhipuai.cn&#34;,&#34;author&#34;:&#34;Zhipu AI&#34;,&#34;publishedAt&#34;:&#34;2026&#34;,&#34;publisher&#34;:&#34;Zhipu AI&#34;},{&#34;title&#34;:&#34;01.AI Yi Models&#34;,&#34;url&#34;:&#34;https://01.ai&#34;,&#34;author&#34;:&#34;01.AI&#34;,&#34;publishedAt&#34;:&#34;2026&#34;,&#34;publisher&#34;:&#34;01.AI&#34;},{&#34;title&#34;:&#34;DeepSeek&#34;,&#34;url&#34;:&#34;https://www.deepseek.com&#34;,&#34;author&#34;:&#34;DeepSeek AI&#34;,&#34;publishedAt&#34;:&#34;2026&#34;,&#34;publisher&#34;:&#34;DeepSeek&#34;},{&#34;title&#34;:&#34;Qwen (Alibaba)&#34;,&#34;url&#34;:&#34;https://qwen.ai&#34;,&#34;author&#34;:&#34;Alibaba Cloud&#34;,&#34;publishedAt&#34;:&#34;2026&#34;,&#34;publisher&#34;:&#34;Alibaba&#34;},{&#34;title&#34;:&#34;KVKK Yurt Dışı Veri Aktarımı Rehberi&#34;,&#34;url&#34;:&#34;https://www.kvkk.gov.tr&#34;,&#34;author&#34;:&#34;Kişisel Verileri Koruma Kurumu&#34;,&#34;publishedAt&#34;:&#34;2024&#34;,&#34;publisher&#34;:&#34;KVKK&#34;},{&#34;title&#34;:&#34;China PIPL Law&#34;,&#34;url&#34;:&#34;http://en.npc.gov.cn.cdurl.cn/2021-12/29/c_694559.htm&#34;,&#34;author&#34;:&#34;PRC&#34;,&#34;publishedAt&#34;:&#34;2021&#34;,&#34;publisher&#34;:&#34;NPC&#34;},{&#34;title&#34;:&#34;Hugging Face Inference Endpoints&#34;,&#34;url&#34;:&#34;https://huggingface.co/inference-endpoints&#34;,&#34;author&#34;:&#34;Hugging Face&#34;,&#34;publishedAt&#34;:&#34;2026&#34;,&#34;publisher&#34;:&#34;Hugging Face&#34;},{&#34;title&#34;:&#34;Trendyol LLM&#34;,&#34;url&#34;:&#34;https://huggingface.co/Trendyol&#34;,&#34;author&#34;:&#34;Trendyol&#34;,&#34;publishedAt&#34;:&#34;2026&#34;,&#34;publisher&#34;:&#34;Hugging Face&#34;},{&#34;title&#34;:&#34;Turkcell LLM&#34;,&#34;url&#34;:&#34;https://huggingface.co/TURKCELL&#34;,&#34;author&#34;:&#34;Turkcell&#34;,&#34;publishedAt&#34;:&#34;2026&#34;,&#34;publisher&#34;:&#34;Hugging Face&#34;}]"></references-list>