# Aider Nedir? 2026 Terminal'de AI ile Kod Yazma Türkçe Kapsamlı Rehberi

> Source: https://sukruyusufkaya.com/blog/aider-nedir-terminal-ai-kod-yazma
> Updated: 2026-08-23T23:53:33.992Z
> Type: blog
> Category: yapay-zeka
**TLDR:** Aider — terminal native, açık kaynak (Apache 2.0) AI pair programming aracı. Git-aware (otomatik commit), BYO API key (Claude/GPT-5/Gemini/DeepSeek/Ollama lokal), 100+ programlama dili, voice input desteği. Sıfırdan ileri düzey Türkçe rehber: kurulum, /add /drop /diff komutları, model seçimi, repo map (tree-sitter), git workflow, KVKK için lokal Ollama setup, Claude Code/Cursor ile karşılaştırma, 10 use-case + tipik maliyet.

<tldr data-summary="[&#34;Aider — terminal CLI üzerinden çalışan, açık kaynak (Apache 2.0) AI pair programming aracı. 2023 Mayısta Paul Gauthier tarafından açıldı. 30K+ GitHub stars, en olgun terminal AI kodlama aracı.&#34;,&#34;Çekirdek özellik: GIT-AWARE — her AI değişikliği otomatik commit. Geri alma kolay (git reset). Her commit conventional commits format ile.&#34;,&#34;BYO API key: Anthropic Claude, OpenAI GPT-5, Google Gemini, DeepSeek, Groq, Together AI, Ollama (lokal), LM Studio (lokal), 100+ provider üzerinden router.&#34;,&#34;100+ programlama dili (tree-sitter ile repo map): Python, JavaScript, TypeScript, Go, Rust, Java, C++, Ruby, Swift, Kotlin, hatta SQL/HTML/CSS.&#34;,&#34;Komut sistemi sade: /add (bağlama ekle), /drop (çıkar), /code (varsayılan kod modu), /architect (uzun düşünce + diff plan), /ask (soru-cevap), /diff (son commit diff), /undo, /commit, /lint, /test.&#34;,&#34;Claude Codeun açık kaynak alternatifi olarak konumlanır — Anthropica bağlı değil, herhangi bir LLM ile çalışır. Hooks ve MCP zayıf ama Pythonda basit + denetlenebilir.&#34;,&#34;KVKK için ALTIN: Aider + Ollama + DeepSeek/Qwen lokal model = %100 KVKK uyum + sıfır API maliyeti.&#34;]" data-one-line="Aider terminal native, git-aware, açık kaynak AI pair programming — Claude Code/Cursor un esnek + ücretsiz alternatifi, KVKK için Ollama lokal model ile altın çözüm."></tldr>

## 1. Aider Nedir?

<definition-box data-term="Aider" data-definition="2023 Mayıs'ta Paul Gauthier (eski MumbleHard kurucusu) tarafından açık kaynak (Apache 2.0) yayınlanan, terminal CLI üzerinden çalışan AI pair programming aracı. 'AI editor' kısaltması. Git-aware — her AI değişikliği otomatik commit edilir. 100+ programlama dili, BYO API key (her sağlayıcıya bağlanabilir), tree-sitter ile repo map çıkarımı. 2026 itibarıyla 30K+ GitHub stars."></definition-box>

Aider, 2023'te ortaya çıkan ilk **terminal-native AI pair programming** araçlarından biridir. Claude Code (Şubat 2025) ve Codex CLI (2025 sonu) bu paradigmanın takipçileri olarak görülebilir. Aider'in 3 ayırt edici özelliği:

1. **Git-aware:** Her AI değişikliği otomatik commit (conventional commits formatında)
2. **Tree-sitter repo map:** Büyük repolarda hızlı semantic bağlam
3. **Açık kaynak + BYO API:** Apache 2.0, istediğin modeli bağla

<stat-callout data-value="30K+" data-context="Aider GitHub stars (2026 Q1)" data-source="{&#34;label&#34;:&#34;GitHub repository istatistikleri&#34;}"></stat-callout>

<stat-callout data-value="100+" data-context="Aider desteklenen programlama dili" data-source="{&#34;label&#34;:&#34;Aider documentation&#34;}"></stat-callout>

## 2. Kurulum

### 2.1 Sistem Gereksinimleri

- **Python:** 3.10 veya üstü
- **Git:** repo aware için zorunlu
- **OS:** macOS, Linux, Windows (Native veya WSL)
- **API key:** Anthropic / OpenAI / Google / DeepSeek / Together AI / Groq, veya Ollama (lokal)

### 2.2 pip ile (Önerilen)

<howto-steps data-name="Aider pip kurulum" data-steps="[{&#34;name&#34;:&#34;Python kontrol&#34;,&#34;text&#34;:&#34;python --version komutu, 3.10+ olduğundan emin ol. Değilse pyenv ile güncelle.&#34;},{&#34;name&#34;:&#34;pipx kurulum (önerilir)&#34;,&#34;text&#34;:&#34;pip install pipx (Python'un isolated package manager'ı). PATH'i ayarla: pipx ensurepath&#34;},{&#34;name&#34;:&#34;Aider install&#34;,&#34;text&#34;:&#34;pipx install aider-install (önerilen, tüm bağımlılıklar isolate). Veya: pip install aider-chat&#34;},{&#34;name&#34;:&#34;Versiyon kontrol&#34;,&#34;text&#34;:&#34;aider --version&#34;},{&#34;name&#34;:&#34;API key ayarla&#34;,&#34;text&#34;:&#34;export ANTHROPIC_API_KEY=sk-ant-... (Anthropic için) veya OPENAI_API_KEY=sk-... (OpenAI). Shell config'e ekle (.zshrc, .bashrc)&#34;},{&#34;name&#34;:&#34;İlk oturum&#34;,&#34;text&#34;:&#34;Bir git repo'da: aider. İnteraktif oturum başlar. Bir dosya ekle: /add src/main.py&#34;}]"></howto-steps>

### 2.3 Homebrew ile (Mac)

<code>brew install aider</code>

### 2.4 Docker ile

<code>docker run -it -v $PWD:/app paulgauthier/aider</code>

## 3. İlk 5 Dakika

### 3.1 İlk Oturum

Git repo dizininde:

<code>aider</code>

İnteraktif oturum başlar. Aşağıdaki şekilde komutlar girilebilir:

- "Bu dosyayı incele ve TODO yorumlarını gerçek implementasyona dönüştür."
- "Yeni bir API endpoint ekle: POST /api/users/[id]/verify"
- "Bu fonksiyonun unit test'lerini yaz."

Aider:
1. Görevi anlar
2. Hangi dosyalar gerek tespit eder, sorar
3. Edit önerir (diff göster)
4. Onayla → uygula
5. Otomatik <code>git add + git commit</code> conventional commits ile

### 3.2 Model Seçimi (Komut Satırı)

Default model Claude Sonnet 4.6 (Anthropic API key varsa). Diğer modeller:

- <code>aider --model claude-3-5-sonnet</code> — Claude Sonnet
- <code>aider --model gpt-5</code> — GPT-5
- <code>aider --model gemini-2.5-pro</code> — Gemini
- <code>aider --model deepseek-v3</code> — DeepSeek (ucuz)
- <code>aider --model ollama/qwen2.5-coder:32b</code> — Ollama lokal Qwen

### 3.3 Komutlar

İnteraktif oturumda <code>/</code> ile komutlar:

<comparison-table data-caption="Temel Aider Komutları" data-headers="[&#34;Komut&#34;,&#34;İşlev&#34;]" data-rows="[{&#34;feature&#34;:&#34;/add path/to/file&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Dosyayı bağlama ekle&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;/drop path/to/file&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Dosyayı bağlamdan çıkar&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;/ls&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Bağlamdaki dosyaları listele&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;/diff&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Son commit&#39;in diff&#39;ini göster&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;/undo&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Son AI commit&#39;ini geri al (git reset)&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;/commit&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Manuel commit (custom message)&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;/code (default)&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Kod yazma modu&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;/architect&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Architect mode (önce plan, sonra diff)&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;/ask&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Soru-cevap modu (değişiklik yapmaz)&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;/lint&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Mevcut dosyalarda lint çalıştır&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;/test&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Test çalıştır&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;/run komut&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Shell komut çalıştır&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;/web URL&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Web sayfasını bağlama ekle&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;/voice&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Mikrofon ile sesli komut&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;/help&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Komut listesi&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;/exit&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Oturumu kapat&#34;]}]"></comparison-table>

## 4. Git-Aware Workflow

<callout-box data-variant="answer" data-title="Git-aware ne demek?">

Aider'in en güçlü yanı: her AI değişikliği otomatik git commit. Default conventional commit format ile: 'feat: add user verification endpoint'. Geri alma kolay: /undo komutu git reset --hard HEAD~1 yapar. Hatalı AI çıktısından kurtulmak için git log + cherry-pick. Bu sayede Aider deneysel kullanım için güvenli — AI yanlış yaparsa undo, doğru yaparsa zaten commit'lenmiş.

</callout-box>

### Tipik Git Workflow

1. Aider başlat
2. /add src/users.ts test/users.test.ts
3. "users.ts'e validateEmail fonksiyonu ekle, test'leri güncelle"
4. Aider edit önerir → onayla → otomatik commit
5. /diff ile incele
6. Beğenmezsen /undo
7. Beğenirsen sıradaki görev

### Conventional Commits Otomatik

Default commit format: <code>feat: add validateEmail function with regex check</code>

Aider'in commit mesajı modeli ana modelle aynı — Claude Sonnet 4.6 ise mesajlar Türkçe akıcı yazılabilir (config'te ayarlanır).

## 5. Repo Map — Tree-sitter ile Bağlam

<definition-box data-term="Aider Repo Map" data-definition="Aider'in büyük repolardan bağlam toplama mekanizması. Tree-sitter parser ile repo'daki dosyaların class/function/method imza ağacını çıkarır, AI'a bir 'harita' olarak sunar. Bu sayede 50K satır repo'da bile AI ilgili dosyaları akıllıca bulabilir, /add zorunluluğunu azaltır."></definition-box>

### Repo Map Ayarları

- <code>aider --map-tokens 4096</code> — repo map için ayrılan token bütçesi (default 1024)
- <code>aider --map-refresh always</code> — her oturumda refresh (büyük değişikliklerden sonra)
- <code>aider --no-auto-commits</code> — auto-commit kapat (manuel /commit)

## 6. Model Seçimi Detaylı

<comparison-table data-caption="Aider Model Performansı (Aider Benchmark)" data-headers="[&#34;Model&#34;,&#34;Aider Edit Skor&#34;,&#34;Fiyat (1M token)&#34;,&#34;Hız&#34;]" data-rows="[{&#34;feature&#34;:&#34;Claude Sonnet 4.6&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;%84&#34;,&#34;$3/$15&#34;,&#34;Hızlı&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Claude Opus 4&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;%88&#34;,&#34;$15/$75&#34;,&#34;Orta&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;GPT-5&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;%82&#34;,&#34;$5/$15&#34;,&#34;Hızlı&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;o3&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;%87&#34;,&#34;$15/$60&#34;,&#34;Yavaş&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Gemini 3 Pro&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;%78&#34;,&#34;$1.25/$5&#34;,&#34;Orta&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;DeepSeek V3&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;%72&#34;,&#34;$0.27/$1.10&#34;,&#34;Hızlı&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;DeepSeek R1&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;%80&#34;,&#34;$0.55/$2.20&#34;,&#34;Orta-yavaş&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Qwen 3-32B (Ollama)&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;%65&#34;,&#34;$0 (lokal)&#34;,&#34;Donanıma bağlı&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Llama 4-70B (Ollama)&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;%62&#34;,&#34;$0 (lokal)&#34;,&#34;Donanıma bağlı&#34;]}]"></comparison-table>

### Architect Mode

<code>aider --architect</code> — büyük model (Opus 4 / o3) plan yapar, küçük + ucuz model (Sonnet 4.6 / GPT-5 mini) implement eder. Maliyet/kalite optimize.

Tipik: <code>aider --architect --editor-model claude-sonnet-4-6</code> — Opus 4 plan + Sonnet 4.6 edit.

## 7. Lokal Ollama Setup — KVKK Şampiyonu

<howto-steps data-name="Aider + Ollama + Qwen 32B Lokal Kurulum" data-steps="[{&#34;name&#34;:&#34;Ollama indir&#34;,&#34;text&#34;:&#34;ollama.com/download. Kurulum 2 dakika.&#34;},{&#34;name&#34;:&#34;Model çek&#34;,&#34;text&#34;:&#34;ollama pull qwen2.5-coder:32b (32B coding model, 64GB RAM veya 1×A100). Daha hafif: qwen2.5-coder:7b (16GB RAM)&#34;},{&#34;name&#34;:&#34;Ollama serve&#34;,&#34;text&#34;:&#34;ollama serve (default localhost:11434)&#34;},{&#34;name&#34;:&#34;Aider başlat&#34;,&#34;text&#34;:&#34;aider --model ollama/qwen2.5-coder:32b&#34;},{&#34;name&#34;:&#34;OLLAMA_HOST&#34;,&#34;text&#34;:&#34;Lokal değilse şirket sunucusu: export OLLAMA_HOST=http://internal-gpu:11434&#34;},{&#34;name&#34;:&#34;Performans tune&#34;,&#34;text&#34;:&#34;Daha kaliteli ama yavaş: qwen2.5-coder:70b (2×A100). Daha hızlı: qwen2.5-coder:14b (24GB RAM).&#34;},{&#34;name&#34;:&#34;Production&#34;,&#34;text&#34;:&#34;Şirket GPU sunucu + Aider kullanıcıları → OLLAMA_HOST=internal-gpu. Network izole, veri hiç dışarı çıkmaz.&#34;}]"></howto-steps>

### Ollama Model Tavsiyesi

<comparison-table data-caption="Aider için Ollama Model Tavsiyesi" data-headers="[&#34;Donanım&#34;,&#34;Model&#34;,&#34;Kullanım&#34;]" data-rows="[{&#34;feature&#34;:&#34;MacBook M3 16GB&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;qwen2.5-coder:7b&#34;,&#34;Hafif test&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;MacBook M3 Max 64GB&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;qwen2.5-coder:32b&#34;,&#34;Orta seviye&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;RTX 4090 24GB&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;qwen2.5-coder:14b&#34;,&#34;Hafif-orta&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;1×A100 80GB&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;qwen2.5-coder:32b veya 70b&#34;,&#34;Production&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;2×A100 80GB&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;deepseek-v3:70b&#34;,&#34;Yüksek kalite&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;4×A100 / 8×H100&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;llama-4-405b&#34;,&#34;Enterprise&#34;]}]"></comparison-table>

## 8. Aider vs Claude Code vs Cursor

<comparison-table data-caption="Aider vs Claude Code vs Cursor" data-headers="[&#34;Boyut&#34;,&#34;Aider&#34;,&#34;Claude Code&#34;,&#34;Cursor&#34;]" data-rows="[{&#34;feature&#34;:&#34;Yapı&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Terminal CLI&#34;,&#34;Terminal CLI&#34;,&#34;Bağımsız IDE&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Lisans&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Apache 2.0 (açık kaynak)&#34;,&#34;Kapalı&#34;,&#34;Kapalı&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Sağlayıcı&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Topluluk&#34;,&#34;Anthropic&#34;,&#34;Anysphere&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Aylık fiyat&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;ÜCRETSIZ + API tüketim&#34;,&#34;$20 Pro + API&#34;,&#34;$20 Pro&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Model bağımlılığı&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Yok (BYO)&#34;,&#34;Sadece Anthropic&#34;,&#34;Geniş seçim&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Lokal Ollama&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;VAR&#34;,&#34;Yok&#34;,&#34;Yok&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Git-aware native&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;VAR (lider)&#34;,&#34;Manuel commit&#34;,&#34;Manuel commit&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;MCP&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Sınırlı&#34;,&#34;Native + lider&#34;,&#34;Var&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Sub-agent&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Yok&#34;,&#34;Var (Task tool)&#34;,&#34;Sınırlı&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Hooks&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Sınırlı&#34;,&#34;Var&#34;,&#34;Yok&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Inline tab completion&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Yok&#34;,&#34;Yok&#34;,&#34;VAR (lider)&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Architect mode&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;VAR (lider)&#34;,&#34;Sınırlı&#34;,&#34;Sınırlı&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Voice input&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;VAR&#34;,&#34;Yok&#34;,&#34;Yok&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Türkçe akıcılık&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;Modele bağlı&#34;,&#34;10&#34;,&#34;Modele bağlı&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;KVKK self-host&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;VAR (Ollama)&#34;,&#34;Yok&#34;,&#34;Yok&#34;]}]"></comparison-table>

### Hangisi Ne Zaman?

- **Aider:** Açık kaynak istiyorum + git-aware lider + lokal Ollama (KVKK)
- **Claude Code:** Anthropic resmi + MCP en geniş + sub-agent + hooks
- **Cursor:** IDE deneyimi + inline tab + Composer + multi-model

Çoğu power user **Aider + Cursor** (açık kaynak terminal + IDE) ya da **Claude Code + Cursor** (resmi terminal + IDE) hibrit kullanır.

## 9. Türkçe Akıcılık

Aider'in Türkçe akıcılığı **tamamen modele bağlı**:

<comparison-table data-caption="Aider Türkçe Performansı (Modele Göre)" data-headers="[&#34;Model&#34;,&#34;Türkçe Skor&#34;]" data-rows="[{&#34;feature&#34;:&#34;Claude Sonnet 4.6&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;10&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Claude Opus 4&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;10&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;GPT-5&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;9&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Gemini 3 Pro&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;9&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;DeepSeek V3&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;7&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Qwen 2.5-Coder 32B (Ollama)&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;7&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Llama 4-70B (Ollama)&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;7&#34;]}]"></comparison-table>

**Tavsiye:** Türkçe yorum/commit/döküman için Claude Sonnet 4.6 (BYO Anthropic API key) ya da Claude Opus 4 (Architect mode).

## 10. KVKK ve Kurumsal Kullanım

<callout-box data-variant="tip" data-title="Türk şirketleri için pratik">

(1) Public/açık kaynak proje: Aider + Claude Sonnet 4.6 (Anthropic API) ya da DeepSeek (ucuz). (2) Müşteri kodu / IP: Aider + Anthropic API (zero-retention default) yeterli. (3) Hassas/regülasyonlu (banka, savunma, sağlık): Aider + Ollama + Qwen 32B lokal — veri hiç dışarı çıkmaz, %100 KVKK uyum. Cline/Cursor'da Cursor'un on-prem desteği YOK, Cline benzer ama Aider olgunluğu yüksek.

</callout-box>

### Aider için KVKK Setup

- **Ollama lokal:** Veri hiç dışarı çıkmaz, %100 KVKK
- **Anthropic API zero-retention:** Default. Kullanıcı API key, Anthropic eğitim için kullanmaz (commercial terms)
- **AWS Bedrock üzerinden Claude:** VPC private network içinde
- **Azure OpenAI:** Microsoft EU region

## 11. 10 Pratik Use-Case

### Use-Case 1: Yeni Feature Ekleme
<code>aider</code> → /add src/users.ts → "validateEmail fonksiyonu ekle"

### Use-Case 2: Test Coverage Artırma
<code>aider</code> → /add src/utils.ts test/utils.test.ts → "utils.ts'in tüm fonksiyonları için test yaz"

### Use-Case 3: Refactor (Multi-File)
<code>aider --architect</code> → /add src/auth.ts middleware/auth.ts → "NextAuth'tan Clerk'e migrate et"

### Use-Case 4: Bug Fix
<code>aider</code> → /add src/api/checkout.ts → "Bu dosyada Sentry'deki şu hatayı düzelt: ..."

### Use-Case 5: Documentation
<code>aider</code> → /add src/lib/ → "Tüm public fonksiyonlara Türkçe JSDoc ekle"

### Use-Case 6: KVKK Audit (Lokal Ollama)
<code>aider --model ollama/qwen2.5-coder:32b</code> → "Tüm API endpoint'leri requireAdmin için audit et"

### Use-Case 7: Schema Migration
<code>aider</code> → /add src/models/User.ts migrations/ → "User'a email_verified boolean ekle, migration yaz"

### Use-Case 8: Voice Input
<code>aider</code> → /voice → mikrofona konuş: "Bu fonksiyona null check ekle"

### Use-Case 9: Web Sayfası Bağlama
<code>aider</code> → /web <code>https://docs.nextjs.org/middleware</code> → "Bu dokümana göre middleware yaz"

### Use-Case 10: Multi-Step Tester
<code>aider</code> → "Test'leri çalıştır, başarısızları fix et, lint çalıştır, commit + push"

## 12. Aider Best Practice

<callout-box data-variant="tip" data-title="Power user önerileri">

(1) Her oturumda KÜÇÜK görev — Aider 1-2 dosyalık değişikliklerde mükemmel, 10+ dosya değişiklik için Cursor Composer/Claude Code daha iyi. (2) /architect modunu karmaşık iş için kullan — Opus 4 plan + Sonnet 4.6 edit. (3) /undo cömert kullan — yanlış olursa hemen geri al, git history temiz kal. (4) Custom system prompt: .aider.conf.yml veya CONVENTIONS.md ile proje kurallarını eklemek mümkün. (5) Maliyet izleme: aider --usage ile model maliyetlerini görüntüle.

</callout-box>

### .aider.conf.yml Örneği

Proje kök dizininde:

- model: anthropic/claude-sonnet-4-5
- editor-model: anthropic/claude-haiku-4-5
- weak-model: anthropic/claude-haiku-4-5
- auto-commits: true
- gitignore: true
- map-tokens: 4096
- read: CONVENTIONS.md

### CONVENTIONS.md (Proje Kuralları)

Aider'in Claude Code'un CLAUDE.md karşılığı. İçerikte:
- Tech stack
- Git politikası
- Türkçe yorum + commit
- KVKK uyum kuralları
- Path aliases

## 13. Maliyet Modeli

<comparison-table data-caption="Aider Aylık Maliyet (Solo Geliştirici)" data-headers="[&#34;Senaryo&#34;,&#34;Tahmini Aylık Maliyet&#34;]" data-rows="[{&#34;feature&#34;:&#34;Hafif kullanım (saatte 5-10 prompt) + Claude Sonnet&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;$20-40&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Orta kullanım + Claude Sonnet&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;$80-150&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Yoğun kullanım + Claude Sonnet&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;$300-500&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Orta kullanım + DeepSeek V3 (ucuz)&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;$10-30&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Orta kullanım + Architect (Opus plan + Sonnet edit)&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;$100-200&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Lokal Ollama (donanım hariç)&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;$0&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Karşılaştırma: Cursor Pro&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;$20&#34;]},{&#34;feature&#34;:&#34;Karşılaştırma: Claude Code (Claude Pro + API)&#34;,&#34;values&#34;:[&#34;$70-120&#34;]}]"></comparison-table>

**Çıkarım:** Hafif/orta kullanım + ucuz model: Aider Cursor'dan ucuz. Yoğun kullanım: Cursor abonelik daha ekonomik. Lokal Ollama: %100 ücretsiz ama donanım yatırımı gerekir.

## 14. Sık Sorulanlar

**Soru: Aider'i ücretsiz kullanabilir miyim?**

<callout-box data-variant="answer" data-title="Evet, Ollama lokal ile tamamen ücretsiz">

Aider eklentisi açık kaynak (Apache 2.0) — ücretsiz. API maliyeti BYO API key ile senin. Eğer Ollama lokal model (Qwen 2.5-Coder 32B veya Llama 4) kullanırsan: API maliyeti $0. Sadece elektrik maliyeti var. Donanım yatırımı (RTX 4090 veya A100) ilk 6-12 ayda amortize.

</callout-box>

**Soru: Aider'i Claude Code'la birlikte kullanabilir miyim?**

Teknik olarak evet — ikisi terminal native. Aynı repoda farklı görevler için: Aider hızlı küçük edit + git auto-commit; Claude Code uzun multi-step + MCP. Çoğu seçer birini.

**Soru: Aider vs Cursor Composer arasında pratik fark?**

- Aider: terminal, git-aware (auto-commit), açık kaynak, BYO API
- Cursor Composer: IDE içi, inline tab + composer hibrit, abonelik

Aider terminal kullanıcısının tercihi; Cursor görsel IDE tercihinin.

**Soru: Türkçe yazılı talimat veriyorum, Aider Türkçe cevap veriyor?**

Model bağlı. Claude Sonnet 4.6 / Opus 4 / GPT-5 Türkçe akıcı cevap verir. DeepSeek/Qwen daha az.

**Soru: Hangi en ucuz model?**

DeepSeek V3 ($0.27/$1.10) bulut. Lokal Ollama Qwen 7B/14B ücretsiz (donanım sonrası). Maliyet/kalite dengesi için Aider için Claude Sonnet 4.6 sweet spot.

**Soru: Aider 1M satırlık repoda çalışır mı?**

Repo map ile evet. Tree-sitter sembol haritası AI'a ilgili dosyaları bulduruyor. Ama her bağlam Anthropic limit (200K Sonnet) içinde kalmalı — büyük dosyalar için /add seçici olun.

**Soru: VS Code / Cursor'dan terminal'e geçmek zor mu?**

Adapte edilebilir. Aider VS Code/Cursor'la yan yana kullanılır: IDE'de dosya gezinti + editing, terminal panel'de Aider agentik task. tmux/Windows Terminal split.

**Soru: Aider Türk şirketleri için yasal mı?**

Evet. Apache 2.0 lisans ticari kullanım serbest. KVKK için Anthropic/OpenAI API kullanırken kurumsal DPA imza, lokal Ollama için zaten veri içeride.

**Soru: Voice input nasıl çalışır?**

<code>/voice</code> komutu sistem mikrofonunu açar, OpenAI Whisper API ile transcribe eder, sonucu prompt olarak gönderir. macOS/Linux'ta native, Windows WSL'de bazen mikrofon ayarı gerek.

**Soru: Aider Türkiye'den ödeme yapabilir mi?**

Aider eklentisi ücretsiz. API key sağlayıcısına (Anthropic, OpenAI, DeepSeek) Türkiye Lira veya USD ile ödeme.

## 15. Sonuç ve İlk 30 Dakika

**3 ana çıkarım:**

1. **Aider, terminal-native AI pair programming'in açık kaynak şampiyonudur.** Apache 2.0, Claude Code'un esnek alternatifi.
2. **Git-aware auto-commit + Architect mode + Voice input** Aider'in ayırt edici güçleri.
3. **Lokal Ollama desteği** ile Türk şirketleri için %100 KVKK uyumlu, ücretsiz AI kodlama çözümü.

**İlk 30 dakika önerilen adımlar:**

1. <code>pipx install aider-install</code>
2. <code>export ANTHROPIC_API_KEY=...</code> (.zshrc / .bashrc'e ekle)
3. Bir test git repo'da <code>aider</code>
4. /add src/main.py
5. "Bu dosyaya küçük bir fonksiyon ekle"
6. /diff ile incele
7. /undo dene
8. /architect mode'a geç
9. .aider.conf.yml ve CONVENTIONS.md oluştur
10. Yoğun kullanıyorsan: Ollama + Qwen 32B lokal kurulum

**İlk hafta için:**

- 5-10 küçük görev çöz (refactor, test, bug fix)
- Architect mode ile karmaşık migration dene
- Voice input dene
- Maliyet izle (/usage ile)
- CONVENTIONS.md proje kurallarına özelleştir

**İlk ay için:**

- Ollama lokal model kur (KVKK için)
- AWS Bedrock / Azure OpenAI üzerinden VPC private model (kurumsal)
- Cursor veya Claude Code ile hibrit deneme

<references-list data-items="[{&#34;title&#34;:&#34;Aider&#34;,&#34;url&#34;:&#34;https://github.com/Aider-AI/aider&#34;,&#34;author&#34;:&#34;Paul Gauthier + Contributors&#34;,&#34;publishedAt&#34;:&#34;2026&#34;,&#34;publisher&#34;:&#34;GitHub&#34;},{&#34;title&#34;:&#34;Aider Documentation&#34;,&#34;url&#34;:&#34;https://aider.chat&#34;,&#34;author&#34;:&#34;Paul Gauthier&#34;,&#34;publishedAt&#34;:&#34;2026&#34;,&#34;publisher&#34;:&#34;Aider&#34;},{&#34;title&#34;:&#34;Aider Edit Benchmark&#34;,&#34;url&#34;:&#34;https://aider.chat/docs/leaderboards&#34;,&#34;author&#34;:&#34;Paul Gauthier&#34;,&#34;publishedAt&#34;:&#34;2026&#34;,&#34;publisher&#34;:&#34;Aider&#34;},{&#34;title&#34;:&#34;Ollama&#34;,&#34;url&#34;:&#34;https://ollama.com&#34;,&#34;author&#34;:&#34;Ollama&#34;,&#34;publishedAt&#34;:&#34;2026&#34;,&#34;publisher&#34;:&#34;Ollama&#34;},{&#34;title&#34;:&#34;Anthropic API&#34;,&#34;url&#34;:&#34;https://www.anthropic.com/api&#34;,&#34;author&#34;:&#34;Anthropic&#34;,&#34;publishedAt&#34;:&#34;2026&#34;,&#34;publisher&#34;:&#34;Anthropic&#34;},{&#34;title&#34;:&#34;DeepSeek API&#34;,&#34;url&#34;:&#34;https://platform.deepseek.com&#34;,&#34;author&#34;:&#34;DeepSeek&#34;,&#34;publishedAt&#34;:&#34;2026&#34;,&#34;publisher&#34;:&#34;DeepSeek&#34;},{&#34;title&#34;:&#34;Qwen 2.5 Coder&#34;,&#34;url&#34;:&#34;https://huggingface.co/Qwen&#34;,&#34;author&#34;:&#34;Alibaba&#34;,&#34;publishedAt&#34;:&#34;2026&#34;,&#34;publisher&#34;:&#34;Hugging Face&#34;},{&#34;title&#34;:&#34;tree-sitter&#34;,&#34;url&#34;:&#34;https://tree-sitter.github.io&#34;,&#34;author&#34;:&#34;tree-sitter&#34;,&#34;publishedAt&#34;:&#34;2026&#34;,&#34;publisher&#34;:&#34;tree-sitter&#34;}]"></references-list>