Claude Code Nedir? 2026 Türkçe Kapsamlı Rehber: Kurulum, Hooks, MCP, Sub-Agents

## 1. Claude Code Nedir? Claude Code, geleneksel IDE eklentilerinden (GitHub Copilot, Cursor) farklı bir paradigma sunar. Üç temel farklılık: 1. **IDE-agnostik:** VS Code, JetBrains, Neovim, Cursor — hangi editör olursa olsun terminalden çalışır 2. **Agentik:** Tek bir prompt → multi-step task otonom yürütme 3. **Terminal-native:** Shell entegrasyonu, file ops, git, npm — hepsi tek arayüzde ## 2. Kurulum ### 2.1 Sistem Gereksinimleri - **Node.js:** 18 veya üstü - **OS:** macOS 11+, Linux (Ubuntu 20+, Debian 11+), Windows 10/11 (WSL önerilir) - **Disk:** ~500 MB - **Hesap:** Claude Pro ($20/ay) veya Claude Max ($100/$200) veya Anthropic API key ### 2.2 npm ile (En Yaygın) ### 2.3 Homebrew ile (Mac) brew install anthropic/anthropic/claude-code Avantaj: brew upgrade claude-code ile otomatik güncel kalır. ### 2.4 Windows Native vs WSL Windows için iki opsiyon: - **Native PowerShell:** Çalışır ama bazı shell entegrasyonu eksiklikleri - **WSL 2 + Ubuntu:** ÖNERİLEN — tam Linux deneyim, git/npm/Docker native WSL 2 + Ubuntu 22.04 kurulumu yap. Windows Terminal + WSL profile + Claude Code = en pürüzsüz deneyim. VS Code Remote-WSL extension ile dosya editing de senkron. ## 3. İlk 5 Dakika ### 3.1 İnteraktif Oturum Proje klasöründe: claude Açılan ekrandan herhangi bir komut yazabilirsiniz: - "Bu repo'nun yapısını özetle" - "Tüm console.log'ları kaldır" - "Test'leri çalıştır ve hataları düzelt" - "Bir blog post component'i ekle" Claude Code bağlamı (mevcut dosyaları, git durumu, README) okur, plan yapar, sonra tool kullanarak (Read, Edit, Bash, Glob, Grep) yürütür. ### 3.2 Tek Komut Çalıştırma claude "package.json incele ve bağımlılıkları güncelle" Interactive olmadan tek komut. CI/CD pipeline'da kullanışlı. ### 3.3 Mode Seçimi - **Default:** Confirmation isteyerek tool kullanır - **Plan Mode** (--plan): Yalnızca plan üretir, değişiklik yapmaz - **YOLO Mode** (--dangerously-skip-permissions): Hiç soru sormaz (dikkat!) ## 4. CLAUDE.md — Proje Talimatları ### Örnek CLAUDE.md Claude Code her oturumda bu dosyayı okur ve **kurallara göre davranır**. Hardcoded TR string yazmaz, PR açmaz, hep build kontrolü yapar. ### Hierarchy - **Global:** ~/.claude/CLAUDE.md — tüm projeler - **Proje:** ./CLAUDE.md — repo kökü - **Lokal:** ./CLAUDE.local.md — git ignore'lu, kişisel ## 5. Slash Commands Slash command'lar interactive oturum içinde başlatılır: ### Custom Slash Commands ~/.claude/commands/ klasöründe komutadi.md dosyaları ile özel slash command tanımlanır. Örnek: ~/.claude/commands/review.md İçerik: - Git diff oku - Her değişikliği lint+test koştur - Türkçe code review yorumu üret - Riskli pattern (hardcoded credential, missing sanitize) işaretle Sonrasında interactive oturumda /review ile çağrılır. ## 6. MCP — Model Context Protocol ### MCP Server Örnekleri ### MCP Server Ekleme ~/.claude/mcp.json dosyasında: Yapı: - name: server adı (örn. "github") - command: çalıştırılacak binary (örn. "npx", "uvx") - args: argümanlar - env: environment variables (token vb.) Sonrasında /mcp ile server bağlantısı doğrulanır. Claude Code MCP araçlarını otomatik kullanır. ### Custom MCP Yazma TypeScript SDK ile MCP server yazılabilir: - @modelcontextprotocol/sdk - Tool definitions (parameters JSON schema) - Resource handlers - Prompt templates Anthropic resmi dokümantasyon: modelcontextprotocol.io ## 7. Hooks ### Hook Tipleri ### Örnek Hooks **Bash komutlarını filter:** - PreToolUse(Bash) → komutu denetle, rm -rf gibi tehlikeli pattern → engelle - Çıkış kodu 2 ile ret **Pre-commit otomatik test:** - PostToolUse(Edit) → ilgili dosyanın test'ini çalıştır - Test fail ise feedback **KVKK kontrol:** - UserPromptSubmit → prompt'ta TC kimlik no regex tespit - Pattern bulunursa engelle ve uyar **Auto-commit:** - Stop → mevcut değişiklikleri otomatik conventional commit ### settings.json Yapısı ~/.claude/settings.json içinde: - "hooks" objesi - Her hook tipi için hook script path - Script JSON ile input alır, JSON ile output döner (allow/deny + message) ## 8. Sub-Agents (Task Tool) Claude Code'un en güçlü özelliklerinden biri **Task tool** ile sub-agent çağırma: - Karmaşık iş paralel exploration'a böl - "Bu repo'yu güvenlik açısından audit et" → 3 sub-agent paralel (auth, sanitize, dependencies) - "Bu PR'yi review et" → ayrı sub-agent - Built-in agent tipleri: general-purpose, code-reviewer, Plan, Explore, vb. ### Custom Sub-Agent ~/.claude/agents/ klasöründe Markdown dosyası: İçerik: - Frontmatter: name, description, tools, model - Body: agent'in detaylı talimatları Örnek: kvkk-auditor.md — Türk yasal uyumu denetleyen agent. ## 9. IDE Entegrasyonu ### 9.1 VS Code VS Code code . ile aç, integrated terminal'de claude çalıştır. Yan yana çalışır: - Sol: VS Code editör + dosya gezinti - Sağ alt: Claude Code terminal - Cmd/Ctrl+J: terminal toggle VS Code Extension: "Claude Code" (resmi) — opsiyonel; status bar ve quick action ekler. ### 9.2 JetBrains (IntelliJ, PyCharm, WebStorm, GoLand) JetBrains terminal panel'inde claude. JetBrains 2025.1+ AI Assistant ile Claude Code yan yana mükemmel. ### 9.3 Neovim Neovim için claude-code.nvim plugin var (topluluk). Veya basitçe tmux pane'inde claude. ### 9.4 Cursor Cursor zaten Claude erişimi sunar ama Claude Code yan yana **agentik görev için** kullanılır. Cursor: UI editing, Claude Code: terminal/multi-step. ## 10. Maliyet Optimizasyonu (1) Default model olarak Sonnet 4.6 (Opus daha pahalı). (2) Haiku 4.5 hızlı/ucuz görevler için. (3) /cost komutu ile mevcut oturum maliyetini izle. (4) Bağlam temizliği — büyük dosyaları sub-agent ile incele, ana session bağlamını şişirme. (5) MAX tier yerine API doğrudan kullan eğer aylık $150+ harcıyorsan. ## 11. KVKK ve Kurumsal Kullanım ### Default Davranış - **Claude Pro/Max abonelik:** Sohbetler model eğitimine kullanılmaz (Anthropic policy) - **Anthropic API doğrudan:** Zero-retention default - **Claude Team:** Workspace admin kontrol, audit log - **Claude Enterprise:** SSO, SCIM, EU region, DPA, ek SOC 2 ### Türk Şirketleri İçin Müşteri kodu/IP/kişisel veri içeren projelerde mutlaka Claude Team veya Enterprise kullan. Free Claude.ai üzerinden Claude Code kullanımı KVKK risk taşır. Anthropic resmi EU region şu an Frankfurt — Türk şirketleri için en yakın AB datacenter. ### Hooks ile KVKK Enforce - UserPromptSubmit hook → TC kimlik, IBAN, kredi kartı regex tespit → engelle - PreToolUse hook → .env, .pem, secrets klasörlerine erişim engelle - Stop hook → oturum log'unu KVKK denetim için sakla ## 12. 8 Pratik Use-Case ### Use-Case 1: Repo Onboarding Yeni bir repo'ya başladığında: - claude - "Bu repo'nun mimarisini özetle. Ana dizinler, kullanılan teknolojiler, kurulum adımları, dikkat edilmesi gerekenler." - Claude README/package.json/dosya gezinti ile detaylı brief verir. ### Use-Case 2: Migration "Express'ten Next.js API Routes'a migrate et": - Plan oluştur - Adım adım dosyaları taşı - Test'leri güncelle - Commit her aşamada ### Use-Case 3: Test Coverage Artırma "Bu dosya için %80 test coverage'a getir": - Mevcut testleri oku - Eksikleri analiz et - Test'leri yaz, çalıştır, fix loop ### Use-Case 4: Production Bug Fix "Sentry'deki şu hata trace'i: ... — sebepi bul, fix et, test ekle": - Sentry MCP ile hata detayı çek - İlgili kodu incele - Fix öner, uygula - Regression test yaz ### Use-Case 5: KVKK Audit Custom sub-agent kvkk-auditor: - Tüm API endpoint'lerini tara - requireAdmin/sanitize eksikleri tespit - Düzeltme öner, opsiyonel uygula ### Use-Case 6: Schema Migration "users tablosuna phone_verified bool field ekle": - Postgres MCP ile mevcut schema oku - Migration SQL yaz - TypeScript types güncelle - Mongoose model güncelle (varsa) ### Use-Case 7: Multi-Service Refactor Monorepo'da package adı değişimi: - Tüm import'ları tara (Grep) - Sırayla güncelle (Edit) - package.json ler güncelle - Test çalıştır ### Use-Case 8: i18n Tamamlama "Türkçe ve İngilizce çeviri eksiklerini tamamla": - messages/tr.json ve messages/en.json karşılaştır - Eksik key'leri tespit - İçeriği üret (Türkçe için akıcı) ## 13. İleri Düzey: Custom MCP + Sub-Agent + Hooks Kombinasyonu Tipik kurumsal kurulum: - **Custom MCP:** Şirket içi Slack, Jira, internal API - **Sub-agent:** "Şirket security review" - **Hooks:** Pre-commit lint + KVKK regex - **CLAUDE.md:** Şirket coding standards - **Slash commands:** /deploy, /rollback, /audit Bu kombinasyon ile Claude Code, **bir kıdemli yazılım mühendisinin** günlük görevlerinin %40-60'ını yapabilir. ## 14. Sık Sorulanlar **Soru: Claude Code, ChatGPT Code Interpreter'dan farklı mı?** ChatGPT Code Interpreter sandbox Python ortamında çalışır, dosya analiz/küçük script için iyi. Claude Code KENDI bilgisayarınızda terminal'den çalışır — repo'nuz, git'iniz, package.json'unuz, MCP server'larınız hepsi yerel. Üretim kodu üzerinde çalışmak için Claude Code, sandbox veri analizi için ChatGPT. **Soru: Cursor + Claude Code aynı anda kullanılabilir mi?** Evet, çok yaygın. Cursor IDE editing/inline completion, Claude Code agentik/multi-step için. İkisi yan yana mükemmel hibrit. **Soru: Claude Code Türkçe konuşur mu?** Evet, Claude Opus 4/Sonnet 4.6 Türkçe akıcılığı 10/10. Code comment, commit message, döküman, debugging açıklaması hepsi mükemmel Türkçe. **Soru: API kullanırken aylık maliyet nasıl tahmin edilir?** /cost komutu mevcut oturum maliyetini gösterir. Tipik bir geliştirici Sonnet 4.6 ağırlıklı kullanımda 1M token input + 200K token output = $3 + $3 = $6 günde. Ayda ~$120-180. **Soru: Claude Code on-prem çalışır mı?** Hayır, Anthropic API'sine bağlanır. Tam on-prem isteyenler için: AWS Bedrock veya Google Vertex AI üzerinden Claude erişimi VPC içinde sağlanabilir. **Soru: Sub-agent yazmak gerekli mi?** Hayır, built-in agent'lar yeterli (general-purpose, code-reviewer, Plan, Explore). Karmaşık şirket-özel use-case için custom agent yazılır. **Soru: MCP server yazmak zor mu?** Hayır, TypeScript SDK basit. 30 dakikada minimum çalışan MCP server yazılır. Anthropic örnekleri ve topluluk MCP server'ları başlangıç için iyi. **Soru: GitHub Copilot'tan geçiş zor mu?** Felsefe farklı. Copilot: inline completion + chat. Claude Code: terminal agent. Hibrit kullan, yerine geçirme — birinin yapamadığını diğeri yapar. ## 15. Sonuç ve Sonraki Adımlar **3 ana çıkarım:** 1. **Claude Code, agentik kodlamanın altın standardıdır.** Terminal native, IDE-agnostik, MCP entegre. 2. **CLAUDE.md + hooks + sub-agents kombinasyonu** kıdemli mühendis görevlerinin %40-60'ını otomatize eder. 3. **Türk geliştiriciler için** Türkçe akıcılık ve KVKK uyumu (Anthropic EU region) güçlü tercih. **İlk 30 dakika önerilen adımlar:** 1. npm install -g @anthropic-ai/claude-code 2. claude login 3. Bir test projesinde claude ile interactive oturum başlat 4. /init ile CLAUDE.md oluştur 5. 5-10 dakikada basit görevler dene (refactor, test, doc üretimi) **İlk hafta için:** - CLAUDE.md'i projenize özelleştir - 2-3 MCP server bağla (GitHub, Postgres en faydalı) - Bir custom sub-agent yaz - Pre-commit hook'u kur **İlk ay için:** - KVKK uyum hooks ekle - Şirket-özel slash command kütüphanesi - Maliyet izleme rutini - Ekip arkadaşlarıyla CLAUDE.md paylaş